1-ին տիպի շաքարախտը սկսվում է ենթաստամոքսային գեղձի փոքր B բջիջների մահով․ Diabetes

Ֆլորիդայի համալսարանի գիտնականները նշել են առաջին տիպի շաքարախտի ամենավաղ նշանը՝ ենթաստամոքսային գեղձի ինսուլին արտադրող մանր բջիջների մահը։ Հետազոտության արդյունքները ներկայացված են Diabetes ամսագրում։

Գիտնականները պարզել են, որ իմունային համակարգն ի սկզբանե հարձակվում է ոչ թե Լանգերհանսի խոշոր կղզյակների, այլ ենթաստամոքսային գեղձի հյուսվածքում ցրված մեկուսի բետա-բջիջների և մանր խմբերի վրա։ Սա տեղի է ունենում դեռևս մինչև որևէ ախտանիշի ի հայտ գալը, այն ժամանակից շատ առաջ, երբ վնասվում են ինսուլինի հիմնական արտադրության համար պատասխանատու մեծ կղզյակները։

Բջիջների քայքայման այս կարգը բացատրում է, թե ինչու է շաքարախտը երեխաների մոտ ավելի արագ զարգանում. նրանց ենթաստամոքսային գեղձը զգալիորեն ավելի շատ մանր կղզյակներ է պարունակում, որոնք առաջինն են հայտնվում իմունիտետի հարվածի տակ։ Հետազոտողների կարծիքով, եթե հնարավոր լինի ֆիքսել հենց այս վաղ փուլը և պաշտպանել խոշոր կղզյակները, ապա հնարավոր կլինի դանդաղեցնել կամ պոտենցիալ կանխել հիվանդության զարգացումը։

Գիտնականները հիշեցրել են, որ առաջին տիպի շաքարախտի դեպքում օրգանիզմն ամբողջությամբ զրկվում է ինսուլին արտադրելու հնարավորությունից՝ իմունային համակարգը սխալմամբ ոչնչացնում է բետա-բջիջները։ Այս պաթոլոգիան կապված չէ սխալ սննդակարգի հետ։ Երկրորդ տիպի շաքարախտի դեպքում բջիջներն ի սկզբանե պահպանվում են, սակայն մարմնի հյուսվածքները դադարում են նորմալ արձագանքել ինսուլինին, ինչի պատճառով այն անբավարար է դառնում։ Հիվանդությունը ձևավորվում է աստիճանաբար և սովորաբար առաջանում է նյութափոխանակության խանգարումների պատճառով։

Հետազոտությունը կատարվել է միջազգային nPOD կենսաբազայի նյութերով, որտեղ հավաքված են շաքարախտի տարբեր փուլեր ունեցող մարդկանց ենթաստամոքսային գեղձի հյուսվածքները։ Ստացված տվյալներն առաջարկում են հիվանդության սկզբնավորման նոր մոդել և ճանապարհ են բացում դեպի ավելի վաղ ախտորոշում, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջամտությունների մշակում։