Այլընտրանքային էներգիայի հայաստանյան փնտրտուքները. ի՞նչ է արվում

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է Հայաստանի վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամի տնօրեն Արմեն Մելկիկյանը
– Պարոն Մելկիկյան, Հայաստանն ի՞նչ ռեսուրսներ ունի վերականգնվող էներգիայի զարգացման համար:
– Ավանդաբար նման էներգիայի աղբյուրներ համարվում են արևը, ջուրը, քամին և գեոթերմալ հարստությունը:
Համագործակցելով Համաշխարհային բանկի հետ` հիմնադրամի շրջանակներում այս երկու–երեք տարվա ընթացքում հիմնականում աշխատում ենք երկու ուղղություններով: Բանկի կողմից տրամադրվող դրամաշնորհների միջոցով կատարում ենք արևային և գեոթերմալ ներուժի գնահատման ուսումնասիրություններ:
Նախ հետազոտվել են մեր երկրի այն տարածքները, որտեղ կարելի է գեոթերմալ ռեսուրսների հիման վրա ստեղծել կայաններ: Սիսիանի Քանքար տեղամասում փորվել է երկու հորատանցք: Շուրջ 1,6 կմ խորության վրա հայտնաբերել ենք մոտ 130 ցելսիուս աստիճանին մոտ ջերմություն:
Մենք գտել ենք ներուժը և այս փուլում դադարեցրել ենք աշխատանքները` շարունակությունը թողնելով ներդրողին: Նրանք կարող են գալ և իրենց միջոցներով արդեն կատարել արդյունաբերական նշանակության հորատում էլեկտրակայանի կառուցման համար: Մեր մասնագետների կարծիքով՝ խորության վրա ընդերքի ջերմաստիճանը կազմել է 130 աստիճան C:
Հետազոտությունների մեր արդյունքներն արդեն Համաշխարհային բանկի միջոցով տրամադրել ենք այդ ոլորտում աշխարհի խոշոր չորս ընկերությունների, որպեսզի ուսումնասիրեն և ըստ այդմ իրենց անելիքները որոշեն. կգա՞ն Հայաստան և ներդրումներ կկատարեն, թե՝ ոչ:
– Իսկ գնային առումով ինչպիսի՞ն է լինելու մոտեցումը. հասկանալի՞ է լինում մոտավորապես, թե ինչ է արժենալու ստացված էներգիան:
– Մեր պետության հիմնական նպատակն էլ հենց այդ է` գտնել այնպիսի տեղանք, որի ռեսուրսը հնարավորություն կտա ստանալ էներգիա` մեզ համար ընդունելի սակագնի սահմաններում: Որպեսզի այն հետագայում բացասաբար չազդի մեր ընդհանուր սակագնային քաղաքականության վրա:
Մեր նպատակն է իրականացնել էլեկտրաէներգիայի ստացման աղբյուրների դիվերսիֆիկացիա: Ուստի ՀԷԿ–երի համար գոյություն ունի սակագնային մեկ սանդղակ: Արևի համար էլ այլ է լինելու. այդ ուղղությամբ ուսումնասիրություններ ենք կատարում, թե մեծ կայանների դեպքում ինչ ինքնարժեք կունենա: Բայց բոլոր դեպքերում պետությունը երաշխավոր կկանգնի` կգնի այն էներգիան, որը խելամիտ գնով կառաջարկվի բիզնեսի կողմից:
Իսկ ինչ վերաբերում է գնային բաղադրիչի մոտավոր գնահատականներին, ասեմ, որ դեռևս վաղ է գեոթերմալ ոլորտի մասին խոսելը: Բայց ունենք մեր հաշվարկներն արևի համար: Դրանից ելնելով էլ մեր երկրում արդեն իսկ արվել են համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններ: Ըստ այդմ, մինչև 150 կՎտ արտադրության կայանները, որոնք, օրինակ, կարելի է տեղադրել տանիքների վրա և օգտագործել սեփական կարիքների համար, իրենց ավելցուկ էներգիան կարող են վաճառել էլեկտրացանցերին: Ճիշտ է, վաճառքը լինելու է սահմանված սակագնի կես գնով, բայց դա ևս խթան է, որպեսզի մարդը շահագրգռված լինի և տեղադրի արևային կայան:
Իսկ մինչև 1 ՄՎտ հզորության կայաններից, որոնք կարելի է կառուցել համապատասխան լիցենզիայով, պետությունը պարտավորվում է հոսանքը գնել կՎտ 42,6 դրամով:
Ընդհանրապես պետական քաղաքականությունը ընթանում է այն ուղղությամբ, որ այդ կայանները ներկայում չպետք է գերազանցեն 10 ՄՎտ հզորությունը: Այս սահմանափակումը կրկին պայմանավորված է մեր երկրի սակագնային քաղաքականությամբ:
– Իսկ առավել որոշակի` ի՞նչ է արված այսօր: Կոնկրետ գործեր կա՞ն:
– Ունենք մեր խոշոր ծրագիրը, որը վերաբերում է արդեն էլեկտրաէներգիայի լայնամասշտաբ արտադրությանը: Կրկին համագործակցում ենք Համաշխարհային բանկի հետ: Ծրագիրն ամբողջությամբ իրականացվում է արդեն հենց մեր հիմնադրամի կողմից, ի տարբերություն նախորդների:
Հայաստանում ընտրել ենք չորս տեղանք, որտեղ մեր հետազոտություններով արևի ներուժը բարձր է: Դրանք են Մասրիկ, Հրազդան, Թալին և Մերձավան բնակավայրերը:
Առաջին փորձարարական ծրագիրն իրականացնելու ենք Մասրիկում: Մեր նպատակն է կառուցել արդյունաբերական մասշտաբի արևային էլեկտրակայան: Ըստ մեր հաշվարկների` ստանալով հնարավոր նվազագույն սակագինը: Կառուցվելու է 50 ՄՎտ հզորությամբ կայան:
Արդեն իսկ միջազգայնորեն հայտարարել ենք նախնական որակավորման փուլի մասին: Տեղեկացրել ենք պոտենցիալ ներդրողներին, որ կա այսպիսի հնարավորություն Հայաստանում: Նաև առաջարկել ենք նրանց` ներկայացնել իրենց հետաքրքրող հարցերը: Դրանից հետո նոր միայն կհայտարարվի հիմնական մրցույթը:
Իսկ ընտրության մեր չափանիշները հետևյալն են` ներդրողները լինեն ոլորտում փորձ ունեցող կազմակերպություններ, և վստահելի լինեն նրանց ֆինանսական հնարավորությունները:
Եվ ուրախալի մի բան ասեմ` արդեն 49 կազմակերպություններ ձեռք են բերել մեր առաջարկած մրցութային փաթեթը: Սա ցույց է տալիս, թե որքան մեծ է հետաքրքրությունը: Ընդ որում, բավականին ընդարձակ է հավակնորդների աշխարհագրությունը:
Եվ ասեմ, որ փորձնական այս ծրագրով նաև կկարողանանք իմանալ, թե արևային էներգիայի ինչ սակագին կարող ենք ստանալ: Որի հիման վրա նոր միայն մեր հետագա ծրագրերը կմշակենք:
– Իսկ մեր առաջարկած պայմանները շահեկա՞ն են ներդրողի համար: Ի վերջո, գոյություն ունի նաև բիզնես միջավայրի հարցը:
– Մենք փորձում ենք նրանց համար առավելագույն հարմարավետ պայմաններ ստեղծել: Եվ դա ո՛չ միայն բիզնեսի համար է, նաև բխում է պետության շահերից: Որովհետև ստեղծված պայմաններից է կախված լինելու նաև էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքը: Բարենպաստ պայմաններում կարելի է ստանալ ցածր ինքարժեքով արտադրանք:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում