Աշխարհը երեկ փոխվել է. ինչպես դա կազդի Ղարաբաղի վրա

ԼՐԱԳԻՐ / Երեկ աշխարհը փոխվել է, եւ հունիսի 3-ին Լոնդոնի ահաբեկչությունը պատմության մեջ կմտնի որպես նոր դարաշրջանի սկիզբ:
Լոնդոնի ահաբեկչությունը վերջին կաթիլն էր արեւմտյան առաջնորդների համբերության բաժակում: Վերջին շրջանում ահաբեկչական գործողությունները հաճախակի են դարձել, սակայն ամեն անգամ արեւմտյան առաջնորդները հայտարարում էին, որ ահաբեկիչներին չի հաջողվում ստիպել արեւմտյան աշխարհին հետ կանգնել հանդուրժողականության, հավասարության եւ մուլտիկուլտուրալիզմի ուղուց: Այլ խոսքով, Արեւմուտքը հայտարարում էր, որ մտադիր չէ միջքաղաքակրթական կոնֆլիկտի, «խաչակրաց արշավանքների» գնալ: Արեւմուտքը հայտարարում էր, որ չի պատրաստվում կիրառել ՆԱՏՕ-ի կանոնադրության 5-րդ կետն ահաբեկչական սպառնալիքի դեմ, որն ակնհայտորեն ֆինասնավորվում է ինչ-որ տեղից:
Արեւմուտքի քաղաքականության փոփոխությունն աստիճանաբար է եղել: Մի քանի տարի առաջ Գերմանիան ու Բրիտանիան հայտարարեցին մուլտիկուլտուրալիզմից հրաժարվելու մասին: Գերմանիան հայտարարեց, որ երկրում գտնվող միգրանտները պետք է ապրեն գերմանական օրենքներով: Մուլտիկուլտուրալիզմից հրաժարվելուց հետո Գերմանիայի եւ Թուրքիայի հարաբերություններն սկսեցին սրվել, որի գագաթնակետն էր Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Բունդեսթագում: Այժմ էլ Գերմանիան հայտարարել է Ինջիրլիքից զորքերը դուրս բերելու մտադրության մասին:
Ավելի վաղ՝ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, ԱՄՆ պահանջով առաջին ու միակ անգամ կիրառվել է ՆԱՏՕ-ի կանոնադրության 5-րդ կետը, եւ դաշինքը մտել է Աֆղանստան: Այն ժամանակ հայտնվեց իսլամական ռադիկալիզմ եզրն ու դրա սպառնալիքը:
Այժմ իրավիճակն արմատապես փոխվել է: Լոնդոնում ահաբեկչությունից հետո Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ պոլիտկոռեկտությունից հրաժարվելու ժամանակն է, եւ եթե «խելքի չգանք», ամեն ինչ ավելի վատ կլինի: Իր հերթին, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը հայտարարել է ռադիկալների դեմ քաղաքականության կոշտացման, այդ թվում ինտերնետի վերահսկողության մասին: Գերմանիան ու Ֆրանսիան ամենայն հավանականությամբ կաջակցեն այդ միջոցառումներին:
Արեւմուտքը երկար պայքարում էր՝ ընտրելով ժողովրդավարությունը ի վնաս անվտանգությանն ու քաղաքակրթական սպառնալիքին: Հիմա, ըստ երեւույթին, համբերության բաժակը լցվել է, եւ Արեւմուտքը փոխում է մարտավարությունը:
Դժվար է ասել, թե դա ինչի կհանգեցնի: Ժողովրդագիրներն ասում են, որ դա հազիվ թե բերի Եվրոպայից մուսուլմանների զանգվածային հեռացման, սակայն կոշտացում՝ հետեւաբար դիմադրություն ու բախում, անկասկած, կլինի:
Հայաստանը վաղուց գտնվում է միջքաղաքակրթական հակամարտության առաջնագծում: Ղարաբաղյան հակամարտությունը միջքաղաքակրթական հակամարտության տարրերից մեկն է: Երբ Արեւմուտքը հանդուրժողականությունը գերադասում էր անվտանգությունից, ղարաբաղյան կարգավորման առաջարկներում ներառվում էին «ադրբեջանցի փախստականների վերադարձը», «զորքերի դուրսբերումը» եւ այլն: Աստիճանաբար այդ կետերը հետին պլան մղվեցին, եւ առաջին պլան եկավ խաղաղության պահպանումն ու նոր պատերազմ թույլ չտալը: Ավելին, Արեւմտյան աշխարհը Հայաստանին «չդատապարտեց» ստատուս-քվոն պահպանելու եւ քաղաքակրթական սահմանը պահելու համար:
«Պոլիտկոռեկտությունից հրաժարվելուց» հետո ինչպե՞ս կփոխվի Արեւմուտքի վերաբերմունքը ղարաբաղյան կարգավորման նկատմամբ եւ կկոշտանա՞ վերաբերմունքն ահաբեկչության հանդեպ: Առավել եւս, որ ապրիլյան պատերազմից հետո, որն առանձնացավ ադրբեջանցիների անմարդկային դաժանությամբ, Ղարաբաղը սկսեց խոսել, որ պատերազմում է ահաբեկչության դեմ:
Արաբական աշխարհը զգացել է Արեւմուտքի տրամադրությունների կտրուկ փոփոխությունը: Բահրեյնը, Սաուդյան Արաբիան, ԱՄԷ-ն ու Եգիպտոսը խզել են հարաբերությունները Կատարի հետ՝ մեղադրելով ահաբեկչության ու ռադիկալիզմին աջակցելու մեջ: Հնարավոր է, արաբական երկրները համարել են, որ Արեւմուտքը եւս մեկ անգամ կարող է կիրառել 5-րդ կետը եւ շտապել են գցել պատասխանատվությունը: