Միամիտ քրդերն ու շուստրի հայերը

«Առաջին լրատվական»-ին տված հարցազրույցում պատմաբան Աշոտ Ներսիսյանն ասել է, թե քրդերն իրենց քաղաքական ձգտումների մեջ հասուն չեն: Գուցե իսկապես այդպես է ու դա ինչ-որ տեղ բնական է, պետականազուրկ ժողովրդի «բնավորություն»: Սակայն երբ մեր էլիտան ու հասարակությունը թաքուն հույսերով հետևում է քրդական հարցի զարգացումներին, սա արդեն ոչ թե պետությանը բնորոշ հասուն դիվանագիտության դրսևորում է, այլ էժան «շուստրիություն»:

Քրդերը, ավելի շուտ` նրանց իրաքյան հատվածը, որոշել են ընթացիկ տարվա սեպտեմբերի 25-ին անկախության հանրաքվե անցկացնել` Քրդական ինքնավարությունն ինքնիշխան պետական միավորի վերածելու նպատակով: Մերոնք քրդերի այս նախաձեռնությունից հակաթրքականության հոտ են առել ու, չգիտես ինչու, ոգևորվել են` չնայած Քրդական ինքնավարության որոշումը` հակաթրքական լինելով հեռանկարի կտրվածքով, նույնքան էլ ուղղված է Իրանի դեմ, որին համարում ենք մեր հուսալի և վստահելի գործընկերը, Սիրիայի ու Ասադի դեմ, որոնք «որդեգրված» են մեր «հարազատ հայր» Մոսկվայի կողմից:

Կասկածից վեր է, որ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզի վերաձևավորումը գոնե այս պահին անթույլատրելի է համարվում նաև Վաշինգտոնում և Մոսկվայում, որոնք հակված են մերձավորարևելյան հնարավոր սահմանային փոփոխությունները քննարկել միասնական փաթեթով, որի ժամանակն ակնհայտորեն չի եկել: Մեր քաղաքական, պետական միտքն իրենց քրդական հարցով ծանրաբեռնում են մի փուլում, երբ ռացիոնալ մտածող շատ քրդեր անգամ` տոգորված չեն սեպտեմբերի 25-ի հանրաքվեով:

Դա կարող է ոչինչ չտալ քրդական պետության միջազգային ճանաչմանը, բայց չեղարկել այն իրավաքաղաքական ինքնավարությունը, որից քրդերն այսօր օգտվում են անկայուն Իրաքում։ Վերջապես դա կարող է հանգեցնել տարածաշրջանային նոր էսկալացիայի և քրդական տարրի դեմ նոր բռնությունների, անգամ` ցեղասպանության: Բայց եթե նույնիսկ անտեսենք միջազգային ու տարածաշրջանային բոլոր խոչընդոտները և պատկերացնենք, որ իրաքյան Քրդստանը սեպտեմբերի 25-ին դառնալու է անկախ պետություն` իր մեջ կրելով «Մեծ Քուրդիստանի» գաղափարը, ու մոտ ապագայում միավորելու է տարածաշրջանի 25-30 միլիոն քրդերի, դրանից ի՞նչ օգուտ հայերիս:

Արևմտյան Հայաստանի հողերում քրդերը շարունակելու են ապրել այնպես` ինչպես ապրել են 20-րդ դարասկզբին, դրանից առաջ, ինչպես ապրում են հիմա։ Մեզ թվում է, կամ մենք այնքան խելոք ենք, որ կարծում ենք, թե «միամիտ» քրդերից նվեր կստանանք Մասիսն ու Սասունը: Այդ «շուստրի» մտածողությամբ անցյալ դարասկզբին քրդերից «նվեր» ստացել ենք: Մեկ անգամ ևս չհիշենք ողբերգական մանրամասները: