Նույն ճակատագրի գերիները

Առաջին / Ուղիղ կապ չի կարելի փնտրել Ռուսաստանի և Հայաստանի ներքաղաքական զարգացումների միջև: Չնայած եվրասիական քաղաքական «մշակույթի» ընդհանրությանը` մեր երկրները տարբեր են մասշտաբներով, ազդեցությամբ, խնդիրների առաջնահերթությամբ, ի վերջո` հասարակություններով: Այնուամենայնիվ, այսօր նույն ճակատագիրը, քաղաքական հեռանկարի անորոշությունն ընդհանուր են Պուտինի և Սարգսյանի համար: Նրանք երկուսն էլ` իշխանության արշալույսին ժառանգել էին այնպիսի համակարգեր, որոնց ֆոնին չափավոր բարեփոխումներն անգամ կարող էին որակական փոփոխություններ առաջացնել Ռուսաստանում և Հայաստանում:

Երբ Ռուսաստանում իշխանության եկավ Պուտինը, այս երկիրը նման էր «խաների դաշնության»` մի մոդելի, որում առանցքային էին օլիգարխների և նահանգային «իշխանիկների» դերակատարությունը: Երկարամյա չեկիստը խոստացավ վերացնել ժողովրդին կեղեքող այս համակարգը, շատերը, գոնե նրա կառավարման առաջին տարիներին, մտածում էին, որ «ուժեղ ձեռքի» իշխանությունն անհրաժեշտություն է` երկրում հաստատված քաոսը հաղթահարելու համար:

«Ուժեղ ձեռք» ձևակերպումն ինքնին հակաքաղաքական և հակաիրավական է, որովհետև գործընթացի հիմքում ենթադրվում է ոչ թե օրենքի, այլ` մարդու դիկտատուրա: Հետագա իրադարձություններն ապացուցեցին այս աքսիոմի անխոցելիությունը: Պուտինի ստեղծած համակարգը, որը պայմանականորեն կարող ենք կոչել «կորպորացիաների դաշնություն», ավելի ուղղահայաց էր, բրգաձև, բայց ավելի գիշատիչ էր ու ռեպրեսիվ, քան այն, ինչ գոյություն ուներ Ելցինի ժամանակ: Այս համակագի ողնաշարի դեր էին կատարում «Գազպրոմը», ՖՍԲ-ն, որոնք, ըստ էության, «պետություն էին պետության մեջ»:

2014թ-ի Ղրիմի փաստացի օկուպացումը և նոր «պատի» կառուցումը Արևմուտքի հետ Ռուսաստանում, ըստ էության, դրեցին նոր համակարգի` վոժդիզմի հիմքերը, երբ բոլոր ինստիտուտներն ու հարաբերությունները ենթակա են մեկ մարդու դիկտատին կամ քմահաճույքին: Գրեթե նույն տրամաբանությունն է գործել Հայաստանում: Եթե Ռոբերտ Քոչարյանի իշխանությունը կառուցված էր օլիգարխիկ մի քանի կենտրոնների հարաբերությունների բալանսի վրա, ապա Սերժ Սարգսյանը հակաօլիգարխիկ կարգախոսներով ձևավորեց բրգաձև օլիգարխիկ համակարգ, որում նա փաստացի «գլխավոր» օլիգարխն է: Այս համակարգն էլ ժամանակի ընթացքում ամրապնդվեց վոժդիզմի բաղադրիչով:

շարունակությունը՝ կայքում