Հող է նախապատրաստվում պլան Բ–ի համար

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար Ստեփան Սաֆարյանը․

– Պարոն Սաֆարյան, Եվրամիության դեսպան Պյոտր Սվիտալսկու և ՀՀ իշխանավորների տեսակետների կռվի կամ լեզվակռվի մեջ որտե՞ղ է ճշմարտությունը:
– Ճշմարտությունը հաստատապես այնտեղ չէ, որտեղ մատնացույց է անում մեր իշխանությունը: Իշխանությունը գրեթե չի ասում դեսպանին, թե նա սխալ բան է ասում: Թեպետ եղել են նաև մարդիկ, ովքեր հասցրել են ասել, թե որքան լավ է աշխատում մեր Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը: Բայց ընդհանուր առմամբ իշխանությունն ասում է` մի՛ միջամտեք մեր խոսքի ազատությանը: Ավելի վատ տարբերակով էլ է ասում. ասում է մի՛ միջամտեք մեր ներքին գործերին:
Մինչդեռ Պյոտր Սվիտալսկին կատարում է իր պարտականությունն այն պայմանավորվածությունների շրջանակներում, որոնք գոյություն ունեն Հայաստանի Հանրապետության ու Եվրամիության միջև: Ուստի դա ամենևին էլ այն չէ, որ Եվրոպան փորձում է դասեր տալ Հայաստանին:
Խոսքն այն մասին է, որ Հայաստանն ու Եվրոպան ունեն պայմանավորվածություններ, և տվյալ պայմանավորվածությունների բանաձևը հստակ հայտնի է Հայաստանի իշխանություններին: Այն հետևյալն է` ավելին` ավելիի դիմաց: Այսինքն` եթե Հայաստանը կանի ավելին, ապա Եվրոպան նույնպես ավելին կանի: Իսկ եթե Հայաստանը չի ցանկանում անել ավելին, բնականաբար, ավելին էլ չի ստանա Եվրամիությունից: Պյոտր Սվիտալսկին հենց այս բառերով էլ չափազանց պատկերավոր ներկայացրեց իրավիճակը:
Խնդիրն այն է, որ ՀՀ իշխանությունները ցանկանում են, որպեսզի բանաձևը մնա հինը, երբ Եվրոպան ընդամենը փող էր տալիս և չէր հետևում, թե այն ինչպես է ծախսվում: Իսկ Հայաստանի իշխանություններն էլ բարեփոխումների իմիտացիայի ներքո ուղղակի մսխում էին դրանք:
Այժմ Հայաստանի հետ աշխատանքի այլ բանաձև է գործում: Հատկապես, երբ Հայաստանը Եվրամիության համար չի գնահատվում որպես եվրոպականացման մեծ հավակնություն ունեցող երկիր: Ու նման երկրի վրա շատ ծախսել ու անիմաստ ծախսել այլևս չեն պատրաստվում:
Իսկ վերջին բանաձևի գործարկումն ուղղակի նպատակ ունի Եվրամիություն–Հայաստան հարաբերություններն ուղղակի բերել պրագմատիկ, և փոխադարձ շահեկան դաշտ: Որպեսզի կողմերից որևէ մեկը չլինի տուժող:
– Մեր իշխանությունները, ի՞նչ է, դա չգիտակցեցի՞ն: Եվ ինչո՞ւ այդքան ագրեսիվ եղավ նրանց արձագանքը:
– Փաստորեն Պյոտր Սվիտալսկին ինքն էլ է զարմացած: Նա ասում էր` ես նույն բաներն իրենց ասել եմ: Բայց իրենք անձնական զրույցների ժամանակ այլ կերպ են դրան արձագանքում, իսկ հանրային գնահատականների ժամանակ` այլ կերպ:
Սա նշանակում է մի բան` Հայաստանի իշխանություններն ուզում են ծածկադմփոց անել այն, ինչ իրենց ասվում է Եվրամիության կողմից: Եվ ուզում են, որ Եվրամիության այդ դժգոհությունները մնան փակ դռների հետևում:
Բայց այստեղ կա նաև մեկ այլ խնդիր: Ինձ մոտ տպավորություն է ստեղծվում, որ Հայաստանի իշխանությունները նաև առիթ են փնտրում, որպեսզի նոյեմբերին չստորագրեն նախատեսված պայմանագիրը: Կամ առնվազն չստորագրելու համար հիմքեր նախապատրաստեն, եթե նման անհրաժեշտություն լինի:
– Կարծում եք` այդքան հեռո՞ւն կգնա այս միջադեպի ազդեցությունը:
– Մի բան եմ տեսնում առայժմ, որ, թեկուզ քիչ հավանականությամբ, այնուամենայնիվ, Հայաստանի իշխանությունները փորձում են պլան Բ–ի համար հող նախապատրաստել:
– Մտածում եք` համենայն դեպս, սառնություն կմտնի՞ Հայաստան–Եվրամիություն հարաբերությունների մեջ:
– Այս միջադեպն արդեն ցույց է տալիս, որ Հայաստանի և Եվրամիության հարաբերություններն անպրոբլեմ չեն: Ինչպես անպրոբլեմ չեն եղել երբևիցե: Այս առումով, իհարկե, անհանգստանալու կարիք կա:
– Իսկ կեղծ ու անտեղի չհնչե՞ց այն խոսքը, որ դեսպանի կարծիքը միջամտություն էր մեր ինքնիշխանությանը: Այն դեպքում, երբ Ռուսաստանի կողմից հազար անգամ ավելի ուժեղ միջամտությունների դեպքեր են եղել, ու մենք չենք արձագանքել: Շատ ակնհայտ չէ՞ր տարբերությունը:
– Անշուշտ այդպես է: Եվ այդ առումով շատ դիպուկ էր հենց դեսպանի խոսքը: Նա ասաց, որ Հայաստանի ինքնիշխանության նկատմամբ գրոհները ոչ թե գալիս են Եվրամիությունից, այլ` բոլորովին այլ տեղից: Ու հայ ժողովուրդը քաջ գիտի դրա մասին:
Եվ ակնհայտորեն ակնարկում էր, որ ՀՀ իշխանությունները երբեք այդքան ցավագին չեն արձագանքել իրենց ինքնիշխանության և ներքին գործերին միջամտելու արտաքին դրսևորումներին: Կրկին խոսքի տողատակում հասկացնելով, թե ում է զիջել Հայաստանն իր ինքնիշխանությունն ամենատարբեր բնագավառներում:
Եվ բնականաբար այս առումով արդեն ՀՀ իշխանություններն այլևս ասելիք չունեն:
– Այսինքն` նկատի ուներ Ռուսաստանին, որ Ռուսաստանից է գալիս վտանգը:
– Իհարկե: