Պղնձի համաշխարհային գների աճը Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի և տնտեսության վրա թողնում է ուղղակի, դրական և չափելի ազդեցություն. Կամենդատյան

Պղնձի համաշխարհային գների աճը Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի և տնտեսության վրա թողնում է ուղղակի, դրական և չափելի ազդեցություն, քանի որ պղնձի խտանյութը ՀՀ արտահանման առանցքային ապրանքատեսակներից է:

1. Բյուջետային եկամուտների ուղղակի աճ (Ռոյալթի և հարկեր)

Ռոյալթիի (բնօգտագործման վճարի) ավելացում. ՀՀ-ում ընդերքօգտագործողների համար գործում է ռոյալթիի հաշվարկման պրոգրեսիվ դրույքաչափ, որը կապված է իրացման շրջանառության և շահութաբերության հետ: Պղնձի միջազգային գնի աճին զուգահեռ՝ ռոյալթիի դրույքաչափը մեխանիկորեն բարձրանում է, ինչը ապահովում է հարկային մուտքերի կտրուկ աճ:

Շահութահարկ և եկամտային հարկ. Գների բարձրացումը մեծացնում է խոշոր հանքարդյունաբերողների (մասնավորապես՝ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի) զուտ շահույթը, ինչի արդյունքում ավելանում են պետբյուջե վճարվող շահութահարկի ծավալները:

Պետական մասնաբաժնի դիվիդենտներ. ՀՀ կառավարությունը ԶՊՄԿ-ում ունի մասնաբաժին, որի արդյունքում բարձր շահութաբերության տարիներին պետական բյուջե են մուտքագրվում լրացուցիչ շահութաբաժիններ (դիվիդենտներ):

2. Մակրոտնտեսական և արտաքին հատվածի ազդեցությունը

Արտահանման ծավալներ և ընթացիկ հաշիվ. Պղնձի գների աճը մեծացնում է արտահանման ընդհանուր դոլարային արժեքը, ինչը բարելավում է ՀՀ առևտրային հաշվեկշիռը և կրճատում ընթացիկ հաշվի պակասորդը:

Արտարժույթի մուտք և դրամի փոխարժեք. Հանքարդյունաբերողների ավելացած արտարժութային հասույթը մեծացնում է դոլարի առաջարկը ներքին շուկայում: Սա նպաստում է ազգային արժույթի (AMD) ամրապնդմանը կամ կայունացմանը, ինչը, մի կողմից, զսպում է ներմուծվող ինֆլյացիան, մյուս կողմից՝ որոշակիորեն ճնշում այլ արտահանող ոլորտների մրցունակությունը:

3. Ռիսկեր և «Հումքային կախվածություն»

Ուղեկցող մարտահրավերներ

Բյուջեի ծախսեր Լրացուցիչ եկամուտները թույլ են տալիս ֆինանսավորել կապիտալ ծրագրեր և սոցիալական ծախսեր: Գների հնարավոր անկման դեպքում առաջանում է բյուջետային ճեղքվածք (deficits): Տնտեսության չափից շատ կախվածություն հումքային տատանումներից («հոլանդական ախտանիշ»):