Հայերեն

Ինչո՞ւ պետական ծառայողների աշխատավարձերը չեն ինդեքսավորվում գնաճին համահունչ․ Հրայր Կամենդատյան

Blog
Որո՞նք են ՀՀ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքի հիմնական բացերը ինդեքսավորման և գնաճի համադրման տեսանկյունից։

ՀՀ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքը (ընդունված 2013 թ. դեկտեմբերին) պետական ապարատի վարձատրության համակարգի միասնականացման փորձ էր, սակայն ինդեքսավորման, գնաճի և սպառողական զամբյուղի համադրման տեսանկյունից այն պարունակում է մի շարք առանցքային համակարգային և օրենսդրական բացեր։

1. Ավտոմատ ինդեքսավորման մեխանիզմի իսպառ բացակայությունը

Օրենքի ամենախոշոր բացը ավտոմատ ինդեքսավորման բացակայությունն է։
Իրավիճակը. Օրենքում չկա որևէ դրույթ, որը պարտադրում է պետությանը վերանայել բազային աշխատավարձը, եթե երկրում արձանագրվում է Սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ / ինֆլյացիա) կամ նվազագույն սպառողական զամբյուղի աճ։
Հետևանքը. Բազային աշխատավարձը դառնում է զուտ քաղաքական որոշում, այլ ոչ թե տնտեսագիտական հաշվարկ։ Սա բերում է նրան, որ տարիներ շարունակ (օրինակ՝ 2015–2022 թթ.) բազային աշխատավարձը կարող է մնալ անփոփոխ, մինչդեռ կուտակային գնաճը էապես արժեզրկում է պետական ծառայողի իրական եկամուտը ։

2. Բազային աշխատավարձի կամայականությունը և կտրվածությունը տնտեսական ցուցանիշներից

Օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ բազային աշխատավարձի չափը սահմանվում է յուրաքանչյուր տարվա Պետական բյուջեի մասին օրենքով։
Բացը. Օրենքը չի սահմանում որևէ նվազագույն շեմ, ֆորմուլա կամ տնտեսական հենանիշ , թե ինչի հիման վրա պետք է հաշվարկվի կամ փոփոխվի այդ բազային աշխատավարձը։

Համեմատություն. Ի տարբերություն Վրաստանի կամ Էստոնիայի, որտեղ բազային դրույքը կապված է մասնավոր հատվածի միջին աշխատավարձի կամ GDP-ի/սոցհարկի աճի հետ, Հայաստանում օրենսդիրը որևէ պարտավորություն չունի հաշվի առնելու գնաճը, նվազագույն աշխատավարձի փոփոխությունը կամ սպառողական զամբյուղի արժեքը։

3. «Պարգևատրման ֆոնդերի» չկարգավորվածությունն ու դրանց օգտագործումը որպես ծածկույթ

Քանի որ բազային աշխատավարձը չի ինդեքսավորվում և չի արտացոլում իրական գնաճը, պետական համակարգը սկսել է զանգվածաբար օգտագործել պարգևատրման ֆոնդերը որպես աշխատավարձի լրացման մեխանիզմ։

Բացը. Օրենքում հստակեցված չեն պարգևատրման և «գնաճի փոխհատուցման» սահմանները։ Պարգևատրումը, որը տեսականորեն պետք է տրվի արտակարգ կատարողականի (KPI) համար, գործնականում դարձել է պարբերական «հավելավճար»՝ ինֆլյացիոն կորուստները լրացնելու համար։

Սոցիալական հետևանքը. Սա ստեղծում է հանրային դժգոհություն, քանի որ հանրությունը դա ընկալում է որպես «անհիմն պարգևատրում», մինչդեռ իրականում դա ինդեքսավորման բացակայության հետևանքով առաջացած ճեղքվածքը փակելու ոչ թափանցիկ փորձ է։

4. Խզումը Նվազագույն ամսական աշխատավարձի (ՆԱԱ) և Բազային աշխատավարձի միջև

Օրենքով սահմանված է, որ բազային աշխատավարձը չի կարող ցածր լինել «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված չափի 80%-ից։

Բացը. Օրենքը թույլ է տալիս, որ պետական ապարատի բազային դրույքը լինի նվազագույն աշխատավարձից ավելի ցածր (80%-ի չափով)։

Արդյունքը. Երբ պետությունը բարձրացնում է նվազագույն աշխատավարձը երկրում (ինֆլյացիային կամ սպառողական զամբյուղին զուգահեռ), դա ավտոմատ կերպով չի հանգեցնում պետական ծառայողի բազային աշխատավարձի համամասնական աճին։ Ստացվում է, որ ցածր օղակների պետական աշխատողների համար աշխատավարձի սանդղակը «սեղմվում է», իսկ մասնագիտական որակավորման համար տրվող գործակիցների իմաստը խաթարվում է։

5. Կատարողականի (KPI) և Գնաճի համադրման բացակայությունը

Օրենքը պատշաճ կերպով չի տարանջատում գնաճային ինդեքսավորումը (որը պետք է լինի համատարած և ապահովի գնողունակության պահպանումը) արտադրողականության/կատարողականի աճից (որը պետք է լինի անհատական)։
Բացը. Համակարգում չկա երկաստիճան վերանայում.

Աստիճան 1 (Տնտեսական). Բոլորի համար բազային դրույքի ինդեքսավորում ինֆլյացիայի չափով։

Աստիճան 2 (Անհատական). Աշխատավարձի/գործակցի բարձրացում՝ հիմնված տարեկան գնահատականի (KPI) վրա։

Արդյունքում, գնաճի պայմաններում աշխատավարձի ցանկացած համատարած բարձրացում դիտվում է որպես «անարժան պարգևատրում», իսկ չբարձրացնելու դեպքում համակարգը կորցնում է որակյալ կադրերին։

Ամփոփում. Ինչպի՞սի օրենսդրական փոփոխություն է անհրաժեշտ
Այս բացերը վերացնելու համար անհրաժեշտ է օրենքում ամրագրել.

Պարտադիր ինդեքսավորման կանոն. Բազային աշխատավարձի ամենամյա վերանայման պարտավորություն՝ հիմնված նախորդ տարվա Սպառողական գների ինդեքսի (ՍԳԻ) վրա։

Հստակ ֆորմուլա. Բազային աշխատավարձը կապել տնտեսության միջին անվանական աշխատավարձի կամ նվազագույն սպառողական զամբյուղի որոշակի տոկոսային հարաբերակցության հետ։ Պարգևատրման ֆոնդի դերի հստակեցում.

Պարգևատրումները հանել «աշխատավարձի լրացման» դերից և դրանք ուղղել բացառապես չափելի արդյունքների (KPI) խրախուսմանը։
 
Դպրոցում պետք է լինի առանձին դասաժամ, որը կկոչվի «Պատասխանատվություն»․ Մհեր Ավետիսյան Օ դրամ գույքահարկ․ Հրայր Կամենդատյան Ինչո՞ւ այս անգամ որոշեց վերցնել պատգամավորական մանդատը․ Հարցեր, որոնց պատասխանները երբեք չեք լսի խորհրդարանի դահլիճում«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունն այս շաբաթ հանդես է եկել ալիևիևյան սահմանադրության դեմԷս եվրոպացիներին մեկը չկա՞ ասի` ՀՀ Սահմանադրությանը հանգիստ թողեք ու գնացեք ձեր երկրի ներքին խնդիրներով զբաղվեք․ Աննա ՂուկասյանԱմփոփելու ենք անցած տարիների մասշտաբային աշխատանքները, շարժվելու ենք առաջ նոր ու խոստումնալից ծրագրերով. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ) Իրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբԻրանի ՀՕՊ-ը ամերիկյան F-16 կործանիչ է խոցելԿիրակնօրյա Սուրբ պատարագներ՝ Արագածոտնի թեմումՄի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենԵս տեղափոխվում եմ Հայաստան. Դենիս Ջորկաեֆը առաջադրվել է որպես ՀՖՖ նախագահի թեկնածուԼևոն Աբրահամյանն ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահՁախ ոտքից են վեր կացել. Զախարովայի կոշտ արձագանքը ԵվրոպայինՀրդեհ է բռնկվել Վանաձորի Բազում թաղամասում, տեղում աշխատում են հրշեջներըՖուտբոլի Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի 14-րդ տուրում «Ուրարտուն» հաղթեց «Սյունիքին»Հունաստանի Ակրոպոլիսի թանգարանում բացվել է հին Հայաստանին նվիրված բացառիկ ցուցահանդեսԻՀՊԿ-ն հայտնել է Հորմուզի նեղուցի մոտակայքում 58-րդ ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ-ը խոցելու մասինՍպերցյանը վնասվածքից հետո վերադարձել է մարզադաշտ և հաղթել Ռոնալդուի ակումբի դեմ խաղումՊետք է պարզեցնել պղտոր ջուրը․ ընդունել սխալներն ու հասկանալ՝ ինչու է Հայաստանը հայտնվել այս իրավիճակում․ Մհեր ԱվետիսյանԹեհրանը ներկայացրել է իր ստորգետնյա «հրթիռային քաղաքը»Հայաստանում կալանավորները պահվում են կյանքի համար վտանգ ներկայացնող պայմաններում. Ավետիք ՉալաբյանՌուսական կողմը շատ լավ պատկերացում ունի, թե հայկական տնտեսությունում ինչ է կատարվում. Հրայր ԿամենդատյանՄի փոր հացով երկիր չեն փոխում. Արշակ ԿարապետյանԱղանդավորության ծավալուն մուտքը Հայաստան լի է վտանգներով. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանն այսօր կանգնած է աշխարհաքաղաքական բարդ ընտրության առաջ. Մհեր ԱվետիսյանՏելեկոմից մինչև ֆինտեխ, էներգետիկա, լոգիստիկա և ավելին. Team Group-ը Digitec-ում թվային նոր լուծումներ ու հարթակներ է ներկայացնումՀայաստանի քարտեզը չի կարող ամբողջական համարվել քանի դեռ ադրբեջանական զորքը գտնվում է մեր ինքնիշխան տարածքում. Մարիաննա ՂահրամանյանԻշխանությունները քաղաքական հետապնդումների նոր ալիք են սկսում. Արեգ ՍավգուլյանԵՄ կառույցները չեն գործադրում բավարար ջանքեր մեր երկրում մարդկանց իրավունքների պաշտպանության համար. Մենուա ՍողոմոնյանՄեր աշխատակիցները. Իշխան Պետրոսյան. տեսանյութԹվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ին Հայ համայնքի տարիների հետևողական ջանքերն արդյունք են տվել․ Բաքվի բանտում պահվող հայ ռազմագերիներին շնորհվել է Նիցցայի պատվավոր քաղաքացու կոչումԹվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ումԱշխարհաքաղաքական հսկաների Շենժենի բենեֆիսն ու անկայուն աշխարհակարգի խորհրդանշական արտացոլումը. «Փաստ» Ո՞ւմ է բաժին հասնելու առաջին և ամենաուղիղ հարվածը. «Փաստ» «Գուցե իր հույսն արտահերթ ընտրոււթյունների իմաստով հանկարծակիությունն է, որ ընդդիմությունը չկարողանա համախմբվել». «Փաստ» Կոնկրետ քայլերն ու գործողությունները միայն կարող են որևէ բան «ասել». վստահության բացակայությունն ու «հեղափոխության սինդրոմը». «Փաստ» Կկուն կանչե՞ց. որտեղի՞ց են գալիս Փաշինյանի նյարդայնության գրգիռները. «Փաստ» Ուսուցիչների որքա՞ն թափուր հաստիք կա դպրոցներում. «Փաստ» 300 հազար դրամ տուգանք՝ 700 միլիոնանոց «ջեքփոթի» դիմաց. ինչպես են համայնքային բյուջեները վերածվել ընտանեկան բիզնեսի. «Փաստ» Քաղաքական խոհանոցի «ֆիրմային» ուտեստը. «Եթե պարտվեմ, կհեռանամ». «Փաստ» Ռուբիոն անհրաժեշտ է համարել ՌԴ-ի, Չինաստանի և ԱՄՆ առաջնորդների պարբերական խորհրդակցություններըԱռաջին կուրսեցիների ուսման վարձը կփոխհատուցվի 100%-ով, ուսանողները կստանան նաև կեցության աջակցություն․ նոր նախագիծ
Ամենադիտված