«Mелочь, но приятно»

Երեկ լրատվական դաշտում երկու լուր հայտնվեց. մեկը` լավ, մյուսը` վատ։ Լավն այն էր, որ Հովիկ Աբրահամյանը կարծես թե հրաժարական է տալիս, իսկ վատն այն էր, որ հնարավոր է` նրա փոխարեն վարչապետ նշանակվի Կարեն Կարապետյանը (նույն ինքը` Գազի Կարենը, Ֆլորանսի Կարենը, Դրայվ Կարենը, եւ այսպես շարունակ)։ Եվ որպես բոնուս` լրատվամիջոցները ներկայացնում էին ամենահաճելի պահը. ամենայն հավանականությամբ` Էդուարդ Նալբանդյանը վերջապես հրաժեշտ կտա արտգործնախարարի պաշտոնին։

Իրականությանը համապատասխանում են այս տեղեկությունները, թե ոչ` էական չէ, եւ ահա թե ինչու։ Երեկ բնականաբար, ով չէր ալարում` վերլուծում էր կառավարության հնարավոր հրաժարականի պատճառները, եւ հիմնական գաղափարն այն էր, որ Սերժ Սարգսյանն ասպարեզից հեռացնում է իր պոտենցիալ հակառակորդին, ընտրություններից առաջ փորձում է դուր գալ ժողովրդին եւ այլն։ Այսինքն` ինչ պատճառ ասես քննարկվում էր, բացի երկրի տնտեսական վիճակից։ Հետաքրքիր է` աշխարհում կգտնվի՞ մեկ այլ երկիր, որտեղ բոլորը քննարկեն կառավարության հրաժարականի հարցը, բայց դա որեւէ կերպ չկապեն տնտեսության վիճակի հետ։ Իսկ Հայաստանում հենց դա է տեղի ունենում։ Ու պատճառն էլ հասկանալի է. կառավարությունն ի՞նչ կապ ունի տնտեսության աղետալի վիճակի հետ։ Մարդիկ են` իրենց համար գնում գործի-գալիս են, բյուջեից բան-ման են թռցնում, իրենց բիզնեսներն են զարգացնում, ու եթե սրանց փոխարեն ուրիշները նշանակվեն` ճիշտ նույն գործով են զբաղվելու։ Այլ կերպ ասած` տնտեսության վիճակի վրա կառավարության փոփոխությունը որեւէ ազդեցություն չի ունենալու։ Ոչ լավ, ոչ վատ։

Թե ինչու` կարծում ենք, հասկանալի է։ Որո՞նք են, ի վերջո, Հայաստանի տնտեսական աղետալի վիճակի հիմնական պատճառները։ Շրջափակումը, ստվերային տնտեսությունը, համատարած կոռուպցիան, մենաշնորհները, հարկային տեռորը, վասալական կախվածությունը ռուսական էներգակիրներից ու դրանց աստղաբաշխական գները եւ այլն։ Ու եթե հերթով ուսումնասիրենք այս բոլոր պատճառները` ակնհայտ կդառնա, որ դրանք բոլորը նախագահի պատասխանատվության տիրույթում են։ Օրինակ` շրջափակման պատճառները ոչ թե տնտեսական են, այլ քաղաքական, իսկ քաղաքական հարցերի պատասխանատուն նախագահն է։ Ստվերային տնտեսությունն ու կոռուպցիան նույնպես ակնհայտ քաղաքական երանգավորում ունեն։ Օրինակ` պատկերացնո՞ւմ եք, որ Հայաստանում որեւէ մեկը կարող է խոշոր բիզնես ունենալ եւ դրա մի մասը թաքցնել ստվերում` Սերժ Սարգսյանի հետ վատ հարաբերություններ ունենալով կամ ընդհանրապես որեւէ հարաբերություն չունենալով։ Բացառվա՛ծ է այդպիսի բան։ Կամ` ո՞վ կարող է շատից-քչից զգալի մասշտաբներով կոռումպացվել առանց նույն Սերժ Սարգսյանի գիտության։ Ո՞վ կարող է առանց նրա «դաբրոյի» մենաշնորհ ունենալ որեւէ ոլորտում։ Եվ վերջապես` ո՞վ «մի գիշերվա մեջ» Հայաստանը մտցրեց ԵԱՏՄ, ո՞վ է մեղավոր, որ ռուսական էներգետիկ ընկերություններն աջուձախ ասպատակում են երկիրը, եւ գազն ու էլեկտրաէներգիան էլ ահավոր թանկ են։ Համենայն դեպս` հաստատ ո՛չ էներգետիկայի նախարարը (այդ տրամաչափի պաշտոնյաները գուցեեւ կարողացել են արանքում մի քանի միլիոն կճմտել, բայց հաստատ` ոչ ավելի)։

Մի խոսքով` իրավիճակը մոտավորապես այսպիսին է. Սերժ Սարգսյանն իր ստեղծած (ավելի ճիշտ` Քոչարյանի ստեղծած ու իր կատարելագործած) համակարգով տնտեսության զարգացման համար անտանելի պայմաններ է ապահովում ու ժամանակ առ ժամանակ մուննաթ գալիս կառավարության վրա, որ չեն կարողանում այդ պայմաններում գոնե նվազագույն ինչ-որ բաներ ապահովել։ Ընդ որում` կառավարություն փոխելը զուտ քարոզչական քայլ է։ Ով` ով, բայց Սերժ Սարգսյանը լավ գիտի, որ քանի դեռ իշխանական բուրգի գագաթում ինքն է` կառավարությունն ինչքան էլ փոխվի, երկրում ոչինչ չի փոխվելու։ Իսկ ահա քարոզչության տեսանկյունից` լավ է։ Իբր` «ժողովուրդ, տեսեք, որ մենակ դուք չեք դժգոհ, ես էլ եմ դժգոհ, ու մեկ-մեկ էլ գլխներին բամփում եմ»։

Համաձայնվեք` անիմաստ, բայց հաճելի գործընթաց է։ Ինչպես խեղդվող հրեայի մասին անեկդոտում է ասվում` «мелочь, но приятно»։

«Չորրորդ իշխանություն»