Երեւանում թթվածնի սուր պակաս կա, բնակավայրը ենթակա է աղետի. Ահազանգ

Հայաստանն այսօր արտակարգ իրավիճակներին շատ թույլ է պատրաստված, այնինչ բնական աղետներն անխուսափելի են կլիմայի փոփոխության պայմաններում: Lragir.am-ի հետ զրույցում երկրաբանական գիտությունների դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Արմեն Սաղաթելյանն անդրադառնում է վերջին անտառային հրդեհներին ու ահազանգում, որ աղետների դեմն առնելու համակարգված քաղաքականություն չվարելու դեպքում կորուստներն անդառնալի կլինեն:

“Այդ երևույթները գնալով սաստկանալու են, քանի որ կլիմայի փոփոխությունը ոչ թե ունի որոշակի ուղղություն, որ լինելու է շատ շոգ կամ շատ ցուրտ, այլ մենք մշտապես ունենալու ենք էքստրեմալ իրավիճակներ: Կարող են լինել հորդառատ անձրևներ, մեր տարածքին ոչ բնորոշ քամիներ և այլն: Այսօր արդեն հնարավոր է կանախատեսել, թե ինչ կլինի հետագայում: Հետևաբար հարց է ծագում, թե որքանո՞վ են հասարակությունն ու որոշում ընդունողներն ի վիճակի կանխարգելել դրանք, պայքարել աղետների դեմ, մոբիլիզացնել ռեսուրսները և այլն: Պետք է վերլուծել պատճառները և այն, թե որքանով կարողացանք արագ արձագանքել անտառի հրդեհների դեպքում”,- ասում է մասնագետը:
Ըստ Սաղաթելյանի՝ անկախության տարիներին այնքան սխալներ են թույլ տրվել բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտում, որ դրանք բերում են աղետալի իրավիճակի: Ճիշտ է, 100 տոկոսով կանխել հնարավոր չէ աղետները, բայց կարելի է փոքր կորուստներով նման իրավիճակներից դուրս գալ:
“Խնդիրը միայն հրդեհները չեն, շոգը բերեց հրդեհի, իսկ եթե վաղը հորդառատ անձրևներ տեղա՞ն: Գետառը՝ սելավատար գետը մտցրել են գետնի տակ, դա անթույլատրելի է: Մենք տեսնում ենք, թե եղանակն ինչքան անկայուն է, պատկերացրեք ձմռան վերջին կարող է շատ մեծ ձյան շերտ լինել, տաք հոսանք գալ, միանգամից ձյան վրա անձրև տեղալ, և այդ սելավը կարող է գալ դեպի քաղաք: Ո՞ւր է գնալու”,- հարցադրում է անում մասնագետը:
Այն, որ հորդառատ անձրևների դեպքում Երևանի փողոցներում անձրևաջրերի կուտակումներ են լինում, մասնագետը դրանք խաղալիք է համարում իրական աղետների համեմատ: “Դրանք խաղալիքներ են, շատ հաճախ մարդիկ, ընդհուպ մինչև որոշում ընդունողները, լավ չեն պատկերացնում, թե բնական ուժերն ինչ ահռելի թափ են հավաքում, Աստված չանի, որ սելավ գա Երևան, մենք սելավատար այսօր քաղաքում չունենք: Երևանը ենթակա է սելավների ազդեցությանը, բայց մենք սելավատար չունենք: Պետք է ընդունվի, որ լուրջ սխալներ են թույլ տրվել: Եթե ապօրինի կամ թույլտվություններով կառուցապատում է եղել սելավատարների վրա, պետք է այդ բոլոր շինությունները քանդվեն, սելավատարները վերականգնվեն: Եվ պետք է մտածել Գետառը նորից բացելու մասին: Երևանը պաշտպանված չէ գրեթե ոչ մի աղետից”,- նշեց նա:
Սխալ կառուցապատումը բերել է նրան, որ, ըստ մասնագետի, ունենք օդի աղտոտում: Այս ամռան շոգ օրերը ցույց տվեցին, թե որքան թանկ նստեց բնակչության վրա կանաչ զանգվածների ոչնչացումը: “Եթե մենք ունենայինք հին կանաչ զանգվածը, կարող էր շոգ լինել, բայց թթվածինը կլիներ բավարար: Երևանը շատ յուրահատուկ բնակլիմայական պայմաններում է, և + 40 աստիճանին մոտ ջերաստիճանի դեպքում թթվածնի պարունակությունը կտրուկ ընկնում է: Դրա համար շատերը զարմանում են, իրենք նստում են օդորակիչով ցուրտ սենյակում, բայց հորանջում են, քունը տանում է: Թթվածին չկա, թթվածին տալիս էր կանաչ զանգվածը”,- ասաց նա:
Մյուս կողմից, սխալ շինարարությունը բերեց նրան, որ սեյսմիկ բարձր ռիսկ կա Երևանում:
Գիտնականի խոսքով՝ հայ հասարակությունը չի կարող իրեն թույլ տալ ի օգուտ ինչ-որ մարդկանց կամ խմբերի այսքան մեծ վնասներ կրել:
“Մենք այսօր գնում ենք նրան, որ ըստ էության ոչ արդյունավետ պետություն ունենք, որը չի կարողանում պաշտպանել իր բնակչությանն աղետներից: Կլիմայի փոփոխությունը պատահական բան չէ, սրանք տիեզերական երևույթներ են, փոխվում է երկրագնդի հեռավորությունը արևից, փոխվում է երկրագնդի պտույտի արագությունը: Սրանք իրենց հետ բերում են ոչ միայն շոգ, ցուրտ եղանակներ, այլ նաև սեյսմիկ երևույթներ, կարող են բերել համատեղ երևույթներ, համակցված վթարներ կարող են լինել, երբ մի աղետը մյուսի սկիզբ է դնում: Այդ ամենին մեր հասարակությունը պատրաստ չէ”,- ահազանգում է մասնագետը: