«Անկախության տարիները բերեցին նրան, որ կորցրինք այն մշակութային դեմքը, որը կազմավորվել էր 1970-ականներին», մշակութաբան

Այս օրերին Հայաստանում գտնվող մշակութաբան և փիլիսոփա Ռուբեն Անգալադյանի հետ հանդիպման առիթը մեծանուն ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու 200-ամյա հոբելյանն էր: Զրույցի ընթացքում պարզ դարձավ, որ Ռ. Անգալադյանը մշակութաբանական ուսումնասիրության է ենթարկել խիստ հետաքրքրական մի թեմա՝ Մշակույթի նախարարությունը և մշակութային քաղաքականության կապերը, որի մասին, ինքը՝ հեղինակը, առաջարկեց զրուցել «168 Ժամի» հետ: Մեր զրույցը բավական երկար ստացվեց, որի մի հատվածը ներկայացնում ենք ընթերցողներին:

– Մեր ողջ մշակութային ճանապարհը, որ մենք անցել ենք անկախության վերջին տարիներին, բերեց նրան, որ Երևանը նախ և առաջ՝ կորցրեց մշակույթի մայրաքաղաք լինելու բարձրագույն կոչումը, այն, ինչ կազմավորվել էր 70-ականներին, իսկ այդպիսի քաղաքներ աշխարհում շատ քիչ կան: Օրինակ՝ Վաշինգտոնն աշխարհի գերզարգացած երկրի մայրաքաղաք է, բայց ոչ՝ մշակութային մայրաքաղաք, նմանապես՝ նաև Մոսկվան: Երևանն իրավամբ մշակույթի մայրաքաղաք էր, և այդ ստատուսն այլևս կորսված է: Սա չի նշանակում, սակայն, որ այդ կենտրոնը Երևանից տեղափոխվեց Սփյուռք, որովհետև Սփյուռքն այնքան տարբեր է: Հայկական ազգային մշակույթը, իրական մշակույթը հիմա որևէ տեղ կենտրոնացված չէ: Իհարկե, այստեղ գործում են խմբակներ, անսամբլներ, թատրոններ և այլն, բայց մշակութային այն բարձրակետը, որի շուրջ կազմվում և ստեղծվում է միջին շերտը, որը շատ կարևոր է, այսօր այլևս գոյություն չունի: Մեծ մշակույթներն իրենց պոտենցիալը կենտրոնացնում են հենց այդ միջին շերտի զարգացման և պահպանման վրա, որ այն հանկարծ ոչ մի պարագայում չփլուզվի: Որքան բարձր է միջին շերտը, այդքան հեշտ է մշակութային մեծ, խոշոր երևույթի դաստիարակումն ու հղկումը: Միայն այս պարագայում է, որ մշակութային խոշոր երևույթը քիչ էներգիա է վատնում այս կամ այն աշխատանքի վրա, զբաղված լինելով միայն և միայն իր գործով, այն, ինչի համար ինքը ծնվել է: Միայն ցածր մակարդակի արվեստ ունեցող երկրներում ծնված խոշոր մշակութային երևույթն է ստիպված իր շուրջը ստեղծել որոշակի դաշտ՝ զբաղվելու համար ամեն ինչով: Արձակագիրն այդ պարագայում ստիպված է լինում զբաղվել և՛ գրականությամբ, և՛ լրագրությամբ, և՛ հրատարակչական աշխատանքով, և այլն: Այստեղ պետք է հստակ գիտենալ, որ մինչև անգամ խոշորագույն արվեստագետներն ամեն ինչով չեն զբաղվում՝ շեշտը դնելով միայն ստեղծագործական որոշակի ուղղության վրա:

– Միգուցե հայկական արվեստի միջին շերտը պարզապես Հայաստանում չէ:

– Մեր միջին շերտը հիմա դրսերում առաջին ջութակ է խաղում… Խնդիրը ընտրության մեջ է՝ ո՞ւմ ենք մենք համարում տաղանդավոր:

շարունակությունը՝ կայքում