Ադրբեջանն ամրապնդում է իր դիրքերը. ինչ վտանգներ են սպառնում Հայաստանին

Հարցազրույց Արևելագիտության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող, ԵՊՀ դոցենտ, արաբագետ Արաքս Փաշայանի հետ

– Տիկին Փաշայան, Մերձավոր Արևելքում կատարվող իրադարձություններն ինչպե՞ս կգնահատեք, ինչպիսի՞ն է ընդհանուր իրավիճակը:

– Մերձավոր Արևելքում իրադրությունը շատ արագ փոփոխվում է։ Իմ պատկերացմամբ՝ ներկա փուլում այնտեղ երկու հիմնական գործընթաց է ծավալվում։ Առաջինը կապված է տարածաշրջանային ուժերի միջև սուր մրցակցության հետ։ Ազդեցության լծակների համար հիմնականում պայքարում են Իրանը, Թուրքիան, Սաուդյան Արաբիան, նաև՝ Կատարը։ Ժամանակ առ ժամանակ կողմերի միջև նկատվում է թե՛ համագործակցություն, թե՛ առճակատում։ Տարածաշրջանային զարգացումներում բացառիկ մեծ է նաև Իսրայելի դերակատարությունը, որը շատ դեպքերում չերևացող է, նույնիսկ՝ թաքնված, բայց՝ շոշափելի։ Բացի պետություններից, կան ազդեցիկ այլ ուժային կենտրոններ ևս, որոնց դերակատարությունը նույնպես շատ որոշիչ է։

Օրինակ՝ «Հիզբալլահը» և նրա հետ կապ ունեցող շիայական ռազմաքաղաքական խմբավորումները՝ աշխարհազորները։ Չնայած Սիրիայի և Իրաքի ազգային անվտանգության համակարգերը փխրուն հավասարակշռության մեջ են, բայց պետք է նկատել, որ Բաղդադի և Դամասկոսի դերակատարությունը նույնպես կարևոր է։ Իրաքյան և սիրիական բանակները շարունակում են զգալի հաջողություններ արձանագրել «Իսլամական պետության» և այլ ջիհադական խմբավորումների դեմ ռազմական գործողություններում՝ հանուն տարածքային ամբողջականության վերականգնման։

Ի դեպ, Մերձավոր Արևելքում պետությունների տրոհման գործընթացներ տեղի չեն ունենում, չնայած տևական ժամանակ է, ինչ շարունակաբար իրազեկվում ենք տարբեր սցենարների մասին։ Պետք է նկատի ունենալ նաև այն, որ տարածաշրջանային ներքին պայքարի հետ անմիջականորեն կապ ունեն գերտերությունները, մասնավորապես՝ ԱՄՆ-ը, Ռուսաստանն ու Չինաստանը, որոնք տեղերում ունեն հստակ շահեր, հետաքրքրություններ ու դաշնակիցներ։ Արտաքին ուժերն այսօր էլ փայլուն կերպով օգտագործում են տարածաշրջանում գոյություն ունեցող ներքին հակասություններն այնպես, ինչպես դա եղել է դարեր շարունակ։

շարունակությունը՝ կայքում