Որտեղի՞ց պաշտոնյային 3 մլն, եթե դրա համար նա 480 տարի պետք է աշխատեր

«Չորրորդ իշխանություն»-ը գրում է․

Երեկ արդարադատության նորանշանակ նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը «Ազատություն» ռադիոկայանի եթերում անդրադարձել էր այն հարցին, թե ինչպե՞ս համատեղել բարձրաստիճան պաշտոնյայի կողմից գույքի եւ ունեցվածքի հայտարարագրման վերաբերյալ օրենսդրական պահանջը եւ շարքային քաղաքացու հետաքրքրությունը, թե որտեղից այս կամ այն նախարարին 3,6 միլիոն դոլար, եթե դրա համար պետք է աշխատել 476 տարի։

Տվյալ հարցադրման մեջ ակնարկվում է ՊԵԿ նախագահ Հովհաննես Հովսեփյանի հայտարարագրած 3 միլիոն դոլարը, որը նա նշել էր որպես եղբորից ստացած նվիրատվություն։

Հարցը տրվել է ԱԺ-ում գտնվող օրինագծից ելնելով, որը ենթադրում է, որ պետական պաշտոնյաները կենթարկվեն վարչական եւ քրեական պատասխանատվության, եթե սահմանված ժամկետում կամ սահմանված կարգի ու ժամկետի խախտմամբ ներկայացնեն իրենց ունեցվածքի ու գույքի վերաբերյալ հայտարարագիր։

Նախարարը պատասխանել է. «Եթե կա ցանկացած եկամտի ու գույքի էական աճ, ապա կա հարցադրում` որտեղի՞ց, նվիրատվությո՞ւն, փոխառությո՞ւն, շատ լավ։ Սրանք պետք է ստուգվեն։ Շեշտեմ՝ ոչ թե ինչ-որ մեկը հայտարարեց ու վերջ, այլ պիտի ապացուցվի, որ այո, եղել է նվիրատվություն։

Ըստ այդմ` վարչական պատասխանատվություն է վրա հասնում այն անձի դեպքում, որը ենթակա է հայտարարագիր ներկայացնելու ու չի ներկայացնում, կամ՝ ներկայացնում է պահանջների ու ժամկետի խախտմամբ, ներկայացվում է ոչ ամբողջական տվյալ, կամ սխալ տեղեկատվություն», նշել է Արփինե Հովհաննիսյանը։

Իսկ քրեական պատասխանատվությունը միանգամից վրա է հասնում այն դեպքում, երբ անձը կեղծ տվյալներ է ներկայացնում կամ թաքցնում է որոշ տվյալներ։

ՈՐՈՇ ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆԵՐ

Մենք որոշեցինք տեսնել, թե ինչպես են աշխարհի մի շարք երկրներում պայքարում կոռուպցիայի, պաշտոնական դիրքի չարաշահման եւ ապօրինի հարստացման դեմ։

Շատ հետաքրքիր է այդ առումով Չինաստանի օրինակը։ Այնտեղ բավական լուրջ պայքար է գնում կոռուպցիայի դեմ։ Կան մասնագիտացված պետական կառույցներ, որոնք մանրազնին ուսումնասիրում են պաշտոնյաների եկամուտները, գործարքները, գնումները եւ առաջին իսկ անհամապատասխանության դեպքում զեկուցում իրավապահներին։

Բացի այդ, Չինաստանում պաշտոնյաներին օրենքով արգելվում է նվերների տեսքով բորսայական արժեթղթեր ստանալ, «զարմանալիորեն ցածր գներով տներ եւ ավտոմեքենաներ գնել», «ազարտ խաղերի միջոցով կաշառքներ լվանալ»։ Բայց ամենաուշագրավ քայլը, որը մենք որեւէ այլ երկրի պրակտիկայում չհանդիպեցինք, Չինաստանի իշխանության բոլոր մարմիններում կադրերի ռոտացիան է։ Որոշակի ժամանակը մեկ պաշտոնյաները փոխարինվում են։

Չնայած այդքան մեխանիզմներին, Չինաստանում կոռուպցիայի մակարդակը շարունակում է բարձր մնալ, այդ իսկ պատժառով կաշառակերության համար այնտեղ մահապատիժ է նախատեսված։ Տարբեր տվյալներով, վերջին 10 տարում այնտեղ 10 հազար պաշտոնյա է գնդակահարվել։

Կոռուպցիայի դեմ պայքարի ամենաանողոք երկրներից մեկը ԱՄՆ-ն է։ Այնտեղ կաշառքը, կոռուպցիան ամենածանր հանցագործություններից են համարվում։ Ֆիզիկական անձանց ապօրինի հարստացման համար նախատեսված է 20-40 տարվա ազատազրկում։ Կա նաեւ պատիժ, երբ կաշառք վերցնելու համար տուգանում են կաշառքի գումարի եռապատիկով կամ 15 տարվա ազատազրկման դատապարտում։

Ֆրանսիայում պաշտոնյաների համար` դիրքը չարաշահելու, կաշառք վերցնելու դեպքում նախատեսված է մինչեւ 10 տարվա ազատազրկում։

Բացի այդ, ֆրանսիական օրենսդրությունը արգելում է չինովնիկներին նվիրատվություններ ստանալ` անկախ դրանց արժեքից։ Օրինակ, ՊԵԿ նախագահ Հովհաննես Հովսեփյանը ֆրանսիական օրենսդրությամբ հաստատ կդատվեր։ Կապ չունի, որ իր միլիոնները ներկայացրել է որպես եղբորից ստացած նվիիրատվություն։

Մեծ Բրիտանիայում կոռուպցիայի դեմ պայքարի օրենսդրությունը բոլորովին այլ բնույթ ունի։ Եթե պետական պաշտոնյան շահադիտական, կոռուպցիոն նպատակներով նվիրատվություն, կաշառք է ստանում. ապա պարտավոր է նվիրատվության կամ կաշառքի գումարի չափով տուգանք վճարել։ Բացի այդ, նա 7 տարով զրկվում է հանրային պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից։ Իսկ ահա կրկնվելու դեպքում նման չինովնիկը ցմահ զրկվում է ծառայողական իրավունքներից, պաշտոններից, որեւէ փոխհատուցումից եւ թոշակից, որը պետք է ստանար պաշտոնը թողնելուց հետո։