Կարեն Կարապետյանի խորհրդավոր հանդիպումները. «Լրագիր»
Քաղաքականություն
Կարեն Կարապետյանը հոկտեմբերի 4-ին կառավարությունում ունեցել է երկու հյուր, որոնց հետ հանդիպել է առանձին-առանձին: Նախ նրա հյուրը եղել է Ռուսաստանի դեսպան Իվան Վոլինկինը, իսկ հետո` ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլզը: Համենայն դեպս, այդ հաջորդականությունն է կառավարության պաշտոնական հաղորդագրություններում:
Պայմանավորվե՞լ էին երկու դեսպանները Կարեն Կարապետյանին հյուր գնալու օրը, թե՞ Կարեն Կարապետյանն էր նրանց նշանակել միեւնույն օրը, որպեսզի պահեր հավասարակշռությունը: Թեեւ, դա լիովին անելու համար իհարկե պետք էր անցկացնել միաժամանակյա հանդիպման սեանս, այլապես հարց է առաջ գալիս, թե ինչու է Կարապետյանը առաջինն ընդունել Ռուսաստանի դեսպանին:
Կատակել արժեր, բայց Կարեն Կարապետյանն ինքը խոստովանել է, որ Հայաստանի տնտեսությունը չափազանց ծանր վիճակում է, եւ այդ առումով անշուշտ կատակելու ժամանակը չէ:
Առավել եւս, որ Ռուսաստանն ու ԱՄՆ-ն Հայաստանի տնտեսության համար կարեւորագույն նշանակություն ունեցող սուբյեկտներ են, իհարկե գրեթե տրամագծորեն տարբեր համատեքստով:
Հայաստանի տնտեսության չափազանց ծանր վիճակի առանցքային պատճառներից մեկն այն է, որ Հայաստանի տնտեսությունը գրեթե ամբողջությամբ կախված է Ռուսաստանից, եւ միաժամանակ ծանր վիճակի առանցքային պատճառներից մեկն այն է, որ համարժեք չի օգտագործվել ԱՄՆ հետ գործակցության ռեսուրսը:
Օրինակ, Հայաստանի արտաքին պարտքը ավելի քան 5 միլիարդ դոլար է: Անկախության 25 տարիների ընթացքում ԱՄՆ դրա առնվազն կեսի չափով անհատույց ֆինանսական եւ նյութական օգնություն է ցուցաբերել Հայաստանին, որը սակայն Հայաստանի իշխող համակարգը չի կարողացել վերածել տնտեսական զարգացում գեներացնող ռեսուրսի եւ դարձրել է ընդամենը գողություն անող համակարգի գոյություն պահպանելու միջոց:
Միաժամանակ, գողության օրինակ է նաեւ Հայաստանի տնտեսական կարեւորագույն ռեսուրսներից մեկի` տարիներ շարունակ ռուսական սեփականություն հանդիսացած էլցանցերի օրինակը, որը Հայաստանի տնտեսության զարգացման, գեներացման ենթակառուցվածքի դեր կատարելու փոխարեն, Հայաստանը գործնականում հասցրել էր էներգետիկ ճգնաժամի շեմին:
Ամերիկա-ռուսական ազդեցության տրամագծորեն հակառակ բնույթի օրինակները շատ են, միաժամանակ պարզ է, որ դրանց թվարկումն ու համեմատությունը չի լուծի որեւէ հարց, չի թեթեւացնի տնտեսության ծանր վիճակը:
Անհրաժեշտ է նայել առաջ, բայց իհարկե հետեւություն անելով անցյալից:
Ի՞նչ հետեւություն պետք է անի վարչապետ Կարեն Կարապետյանը: Երկու դեսպանների հետ նա խոսել է երկկողմ տնտեսական գործակցության, ներդրումների հեռանկարի մասին:
Ռուսաստանի դեսպան Վոլինկինին Կարապետյանն ասել է, թե առկա է երկկողմ տնտեսական հարաբերության ընդլայնման մեծ ներուժ: Դա գրեթե ստանդարտ դիվանագիտական տեքստեր են, եւ թերեւս այդքանը, որովհետեւ Ռուսաստանի տնտեսությունից եկած Կարեն Կարապետյանը թերեւս ամենից լավ է գիտակցում, որ այդ ներուժը բառի իրական եւ քաղաքական իմաստով գոյություն չունի:
Հայաստանի տնտեսության հնարավորությունն ու հեռանկարը ԱՄՆ ներդրումային ներուժի առավելագույնս օգտագործումն է, որն էլ սակայն Հայաստանի իշխանությունից պահանջելու է քաղաքական որակների հաստատուն փոփոխության ապացույցներ, պետական ներքին ու արտաքին քաղաքականության արդիականացման, ինքնիշխան քաղաքականության ազդակներ:
Կառավարության փոփոխությունը դրանց շարքից է, բայց բավարա՞ր է արդյոք: Այդ հարցի պատասխանն առայժմ անորոշ է, առայժմ կարծես թե ԱՄՆ-ն քաղաքական հայտարարությունների մակարդակով չի անդրադարձել Հայաստանի նոր կառավարությանը, չի արտահայտել իր վերաբերմունքը եւ սպասելիքը: Ինդիկատոր կարող է լինել նաեւ հոկտեմբերին Նյու Յորքում տեղի ունենալիք ներդրումային համաժողովը, որ ներդրողներ ներգրավելու համար կազմակերպում են Հայաստանի կառավարությունն ու Ասիական զարգացման բանկը:
Այդ համաժողովից առաջ կառավարության փոփոխությունը կարեւոր ազդակ է, որը նաեւ պարունակում էր քաղաքական էական բաղադրիչներ` պաշտպանության նախարարի փոփոխությամբ: Հատկանշական է, որ սկզբից խոսվում էր նաեւ արտաքին գործերի նախարարի փոփոխության մասին, ընդ որում ներկայում պաշտպանության նախարար նշանակված Վիգեն Սարգսյանը դիտարկվում էր ԱԳ նախարարի թեկնածու: Վերջին օրերին ինչ որ բան փոխվեց: Թե ինչ, այդքան էլ պարզ չէ, բայց Նալբանդյանը մնաց, իսկ Սարգսյանը գնաց ՊՆ, բայց հետաքրքիր շեշտադրումով, որ նրան ներկայացնելիս արեց Սերժ Սարգսյանը` աճում է ռազմա-քաղաքական դիվանագիտության նշանակությունը:
Այլ կերպ ասած, Հայաստանը առկա ԱԳՆ-ին զուգահեռ, փաստացի հայտարարում է արտաքին քաղաքական աշխույժ գործունեության այլ գծի, զուգահեռի ձեւավորման մասին, որտեղ նշանակված է պաշտոնյա, ով կարծեք թե առնվազն հրապարակային մակարդակում դիտարկվում է «աշխարհքաղաքական ունիվերսալության» համատեքստում:
Բավարար կլինե՞ն այդ տնտեսա-քաղաքական ազդակները ԱՄՆ համար, թե՞ ներդրումային գործակցությունը առարկայացնելու եւ նոր ծավալ հաղորդելու համար Նահանգները կսպասի նոր կադրերի գործերին:
Մի բան հստակ է, որ Հայաստանի տնտեսական վիճակը սպասել չի կարող:
1
2
3
4
5
1
2
4
5
2
4
