Ինչ կա Էրդողանի մտքին․ «Financial Times»-ի վերլուծականը

Թուրքիայում հեղաշրջման ձախողված փորձից հետո իր առաջին այցը Էրդողանը կկատարի ոչ թե ՆԱՏՕ-ի գծով դաշնակից երկրներից մեկը, այլ Ռուսաստան, որի հետ հարաբերությունները դեռեւս վերջերս շատ հեռու էին բարեկամական լինելուց, գրում է Financial Times-ը:

«Քանի որ եւ Արեւմուտքը, եւ Ռուսաստանը գուշակում են, թե հեղաշրջման փորձից հետո ինչ ուղի կընտրի Էրդողանը, որը երկրում տեղի ունեցածն արագ օգտագործել է իր ընդդիմադիրների շարքերում զտումներ իրականացնելու համար, գագաթնաժողովը (Պետերբուրգում) զգալիորեն ավելի լայն գեոպոլիտիկ նշանակություն է ձեռք բերում», - զգուշացնում է թերթը:

Մոսկովյան Կարնեգի կենտրոնի վերլուծաբան Ալեքսեյ Մալաշենկոյի կարծիքով, որը մեջբերում է FT-ն, Թուրքիայի եւ ՆԱՏՕ-ի միջեւ անհամաձայնությունները շատ շահավետ են Ռուսաստանին: Պարբերականը հիշեցնում է, որ Մոսկվայի եւ Անկարայի միջեւ հարաբերությունների ջերմացումը սկսվել է հունիսին, դեռեւս մինչեւ հեղաշրջման փորձը, երբ Կրեմլն ընդունեց Սիրիայի սահմանին խոցված ռուսաստանյան ռազմական ինքնաթիռի համար Էրդողանի ներողությունը: Դրանից տառացիորեն մի քանի օր անց Ռուսաստանը բանակցություններ սկսեց այդ միջադեպից հետո Մոսկվայի սահմանած պատժամիջոցների վերացման վերաբերյալ:

FT-ի կարծիքով, Մոսկվային եւ Անկարային, ի թիվս այլ բաների, միավորում է ոչ միայն Մերձավոր Արեւելքում անվտանգություն ապահովելու ընդհանուր շահը, այլեւ «Արեւմուտքին դաս տալու» ընդհանուր ցանկությունը:

Պարբերականի կարծիքով, կարեւոր մանրամասն է նաեւ այն, որ հեղաշրջման փորձից հետո Ռուսաստանը հրապարակայնորեն, միանշանակ եւ առանց երկիմաստությունների աջակցեց Էրդողանին, մինչդեռ ԱՄՆ-ն առաջվա պես հրաժարվում է Անկարային հանձնել Փենսիլվանիայում ապրող 75-ամյա իմամ Ֆետհուլլա Գյուլենին, որին Թուրքիայում մեղադրում են հեղաշրջման կազմակերպման համար: «Ես դիմում եմ ԱՄՆ-ին. Դուք ի՞նչ ռազմավարական գործընկեր եք, եթե ձեր երկրում ընդունում եք մի մարդու, որին ես խնդրում եմ արտահանձնել», - հայտնել է Էրդողանը, հընթացս Արեւմուտքին մեղադրելով ահաբեկչությանն աջակցելու համար եւ ակնարկելով, որ «հեղաշրջման սցենարը գրվել է Թուրքիայի սահմաններից դուրս»:

FT-ն մեջբերում է Մոսկվայում իր անունը չհայտնած թուրք դիվանագետի, որը պարբերականին հայտնել է. «ԱՄՆ-ի հետ մեր հարաբերություններն ավելի վատ են, քան երբեւէ վերջին 50 տարվա ընթացքում… եւ դա իհարկե գրավիչ է դարձնում Մոսկվայի հետ ընկերանալու հեռանկարը»:

Թերթը հիշեցնում է, որ նախագահ Պուտինին միշտ ուրախացնում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի ներսում ցանկացած անհամաձայնություն, որովհետեւ Մոսկվան ծայրաստիճան դժգոհ է ՆԱՏՕ-ի ընդարձակումից, իսկ վերջերս նույնիսկ դա բացահայտորեն կոչել է իր անվտանգության սպառնալիք: Մալաշենկոն խոսում է «այն տեսության վերածննդի մասին, ըստ որի, Ռուսաստանը եւ Թուրքիան պետք է միասին լինեն, որովհետեւ երկու երկիրն էլ նախկին կայսրություններ են… եվրոպական եւ միեւնույն ժամանակ` բացառիկ»:

Մասնավոր զրույցներում սակայն թուրք պաշտոնյաներն ու դիվանագետները լիովին փոխում են տոնը եւ պնդում են, որ չեն պատրաստվում այրել կամուրջները ԱՄՆ-ի հետ եւ դաշինք կնքել Ռուսաստանի հետ:

Նրանք հիշեցնում են, որ Վաշինգտոնի եւ Անկարայի սերտ հարաբերություններն ավելի բարդ փորձություններ են անցել. հերիք է հիշել 1974 թվականին ներխուժումը Կիպրոս, 2003-ին Թուրքիայի հրաժարումը` իր տարածքն ամերիկյան զորքին տրամադրել Իրաք ներխուժման համար, ամերիկացիների կողմից իրաքյան քրդերին աջակցությունը Սադդամ Հուսեյնի վարչակարգի օրոք կամ էլ (արդեն վերջերս) այն քրդերին, որոնք պայքարում են «Իսլամական պետություն» խմբավորման դեմ:

Սակայն դիվանագետները վախենում են, թե Անկարան կարող է Մոսկվային որպես լծակ օգտագործել ԱՄՆ-ի վրա ճնշման համար, այդ թվում նաեւ` Սիրիայի առումով: Մասնավորապես, ակնկալվում է, որ Թուրքիան կնվազեցնի նախագահ Ասադի նկատմամբ հրապարակային քննադատության թափը եւ մասնավոր կարգով Մոսկվայի հետ կհամաձայնի, որ նրա վարչակարգը Սիրիայի ինքնիշխանության պահպանության երաշխիք է, ամեն դեպքում` անցումային ժամանակահատվածի ընթացքում: Մինչեւ վերջերս Թուրքիան աջակցում էր Ասադի զորքի դեմ պայքարող ապստամբներին:

Ի պատասխան, Թուրքիան Մոսկվայից աջակցություն կակնկալի սիրիացի քրդերի հարցի վերաբերյալ, սակայն, FT-ի կողմից հարցված` միջազգային քաղաքականության գծով ռուսաստանցի փորձագետի կարծիքով, հազիվ թե արժե դրա հույսն ունենալ: Պարբերականը հոդվածն ամփոփում է եվրոպացի մի դիվանագետից մեջբերմամբ. «Էրդողանը կարող է կատաղել, ինչքան ուզում է, բայց մենք պետք ենք նրան: Նա գիտե, որ չի կարող վստահել Պուտինին: Քանի՞ ռուս-թուրքական պատերազմ է եղել վերջին 300 տարում: Եվ դրանցից քանիսո՞ւմ են թուրքերը հաղթել», հայտնում է BBC-ն:

News.am