Ինչպես է ճեղքելու Կարեն Կարապետյանը

Հայաստանում ծավալուն ներդրումներ, նորարարական նախագծեր և բարեգործություն իրականացնող հայտնի գործարար Ռուբեն Վարդանյանը, որ Հայաստանի հանրությանը ներկայացել է հայաստանյան օլիգարխիայի ֆոնին բոլորովին այլ որակներով, նոր կառավարության վերաբերյալ իր կարծիքը հայտնելով՝ հայտարարել է, որ սա Հայաստանի վերջին հնարավորությունն է, երկրորդը չի լինելու, և բոլորին կոչ է արել օգնել Կարեն Կարապետյանին:

Մի քանի շաբաթ առաջ, Ռուբեն Վարդանյանը ելույթ էր ունեցել Ռուսաստանում նաև իր մասնակցությամբ հիմնադրված Սկոլկովոյի կառավարման դպրոցում՝ հայտարարելով, որ Ռուսաստանը չունի բարեփոխումների փող, եթե անգամ վաճառի ամբողջ նավթը և գազը: Բարեփոխումները անկասկած փող արժեն, դրանք գին ունեն, այլ կերպ չի կարող լինել: Եվ Վարդանյանի այդ հայտարարությունը լիովին կարող է համադրվել Հայաստանի վրա, որի պետական պարտքը հասնում է վեց միլիարդ դոլարի, և որի նոր կառավարությունը 100 միլիարդ դրամով կրճատում է բյուջեի ծախսը, որ պարտքը չմեծանա: Այսինքն՝ Հայաստանի առաջ էլ բարեփոխումների գնի հարցն է, այդ գինը վճարելու, ֆինանսավորելու կամ այլ կերպ ասած՝ «բարեփոխումների հաշիվը» փակելու հարցը:

Երբ Ռուբեն Վարդանյանը խոսում է Կարապետյանին աջակցելու մասին, այստեղ իհարկե աջակցությունը կարող է լինել և բարոյական, սակայն եթե չկա ֆինանսական-նյութատեխնիկական աջակցությունը, բարոյականը ընդամենը կարող է դառնալ իրական պարտությունը քողարկող բարոյական հերթական հաղթանակը: Իսկ ով պետք է ապահովի բարեփոխումների գինը կամ «փակի հաշիվը»: Պարզ է, որ այդ գինը ներկայումս շատ թանկ է, որպեսզի միայն Ռուբեն Վարդանյանը կարողանա ապահովել դա: Պարզ է, որ հասարակությունը ոչ միայն չի տա, այլ պարզապես չունի փող, որ տա կառավարությանը. հանրության ուսերին նախկին կառավարությունները արդեն դրել են վեց միլիարդ դոլար:

Սփյուռքը ևս չի տա, դա ակնհայտ է դառնում նույնիսկ Հայաստան համահայկական հիմնադրամի հանգանակություններից, որոնք տարեցտարի կրում են ավելի ու ավելի տխուր բնույթ, քանի որ տարեցտարի Հայաստան-Սփյուռք կապը որակազրկվում է՝ առանց այդ էլ էական որակներով երբևէ օժտված չլինելու պայմաններում, քանի որ Հայաստան պետությունն այդպես էլ չունեցավ այն որակները, որ վստահություն կներշնչեին Սփյուռքին: Ռուսաստանը գտնվում է ծանր տնտեսական վիճակում, Ռուսաստանի էկոնոմիկայի նախարարությունն անգամ չի կարողանում ձեռնպահ մնալ երկարաժամկետ կտրվածքով բացասական կանխատեսումներից: Արևմուտքը որևէ կերպ չի պատրաստվում չեղարկել մեկուսացման քաղաքականությունը: Ավելին՝ ակնհայտորեն քննարկվում են ՌԴ դեմ նոր պատժամիջոցների, նոր քայլերի հարցերը:

Սա նշանակում է, որ ՌԴ տնտեսական վիճակը շարունակելու է վատանալ: Դա էլ իր հերթին նշանակում է, որ Ռուսաստանը չի վճարի Հայաստանի բարեփոխումների համար: Ավելին՝ Մոսկվան չունի էլ դրա մոտիվացիան, եթե անգամ փող ունենար: Եթե Ռուսաստանը փող ունենար, Հայաստանում ներկայիս հարցերն իհարկե չէին էլ առաջանա: Հենց գլխավոր համակարգային հովանավորի մոտ ծագած ճգնաժամն է, որ Հայաստանի իշխող համակարգի մոտ առաջ է բերել ռեսուրսային ճգնաժամ և համակարգին մղում է քայլերի, որոնք նա երբեք չէր անի, եթե ռեսուրսային ճգնաժամը չսրեր ներհամակարգային մրցակցությունն ու պայքարը:

Հայաստանում բարեփոխումների որևէ հեռանկար Ռուսաստանի համար քաղաքական վտանգ է: Համենայնդեպս դրանք այդպես է դիտում Ռուսաստանի ներկայիս իշխանական «էլիտան», որի համար Հայաստանի որակական որևէ բարեփոխում ընկալվում է որպես դեպի Արևմուտք բեկման, ռուսական ազդեցության գոտուց դուրս գալու, ինքնիշխանության վտանգ: Եվ բանն այստեղ միայն Արևմուտքը չէ, որովհետև Ռուսաստանը նույն կերպ արգելափակում է նաև Իրանի հետ Հայաստանի գործակցության հեռանկարները: Քանի դեռ Ռուսաստանն այդպիսի խանդով է վերաբերում Հայաստանի որակական տրանսֆորմացիաների հեռանկարներին, քանի դեռ Ռուսաստանն ունի Հայաստանին «խանդելու» ռեսուրս, հազիվ թե որևէ այլ աղբյուր համաձայնի ֆինանսավորել Հայաստանի բարեփոխումները:

Իսկ հայկական էլիտա կոչվածը, որը քրեական օլիգարխիայի մի հավաքական է, «հաշիվ փակում» է առատորեն, գրեթե ամեն օր, սակայն միայն չալաղաջների հաշիվները, ոչ թե բարեփոխումների: Բարեփոխումը այդ «էլիտայի» համար ոսկոր է, որ մնալու է կոկորդին: Հասարակական ռեսուրսների և իշխանության լծակների չարաշահման հաշվին հարստացած այդ «էլիտան» չի կարող ֆինանսավորել իր իսկ չեզոքացումը: Իսկ բարեփոխումը չի կարող Հայաստանում լինել այլ կերպ: Ընդ որում, այստեղ հարցը բացարձակապես կուլակաթափությունը չէ, ինչպես կարող են պատկերացնել շատերը: Բարեփոխումը որևէ մեկի սեփականությունը խլելը չէ: Բարեփոխումը ընդամենը մրցակցություն առաջացնելն ու ապահովելն է, հնարավորությունները բոլորի համար դարձնելը: Բայց քանի որ այդ «էլիտան» հարստացել է հենց մրցակիցների բացակայության արդյունքում, ոչ թե հմտությունների, գիտելիքների և ինտելեկտուալ կարողությունների, մրցակցի առկայությունն արդեն դիտում է որպես վտանգ: Հետևաբար, նա չի վճարի ոսկորի համար, որ մնալու է կոկորդում:

Ի՞նչ անել: Ահա գլխավոր հարցը, որ առանցքայինն է նոր կառավարության համար: Դրամական միավորներ արտահայտող թղթերն են առանցքայինը, ոչ թե այն թուղթը, որի վրա գրված են մտադրություններն ու ցանկությունները, ինչքան էլ դրանք անկեղծ լինեն: Ահա այս փակ շրջանի պատասխանը չկա, որովհետև իշխող համակարգի համար ինքնապահպանման փողը ինչքան էլ քիչ է, այդուհանդերձ ավելին է, քան Կարապետյանի կառավարության նախատեսած բարեփոխումների փողը:

1in.am