Ո՞ր նախարարին կձերբակալեն Հայաստանում

Լragir.am

Տխուր փաստ, որը սակայն ոչ թե վնասել է գործարար միջավայրին, այլ նպաստել դրան։ Դա ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի բնորոշումն է էկոնոմիկայի արդեն նախկին նախարար Ալեքսեյ Ուլյուկաեւի ձերբակալությանը։ Այն տեղի ունեցավ օրերս, նրան ձերբակալեցին երկու միլիոն դոլար կաշառք ստանալու համար, որն ըստ պաշտոնական տեղեկատվության կապված է Բաշնեվտ ընկերության վաճառքի հետ։ Այդ ընկերությունը ձեռք է բերել ռուսական նավթային հսկան` Ռոսնեվտը։ Պուտինն ի դեպ հայտարարել է, որ Ուլյուկաեւի ձերբակալությունը չի անդրադառնալ գործարքի վրա։
ՌԴ նախագահը հայտարարել է, որ թեեւ նախարարի ձերբակալությունը տխուր փաստ է, բայց իրենք նաեւ հետագայում են շարունակելու անհանդուրժող լինել այդպիսի երեւույթիների նկատմամբ եւ բոլորը, անկախ զբաղեցրած պաշտոնից, պետք է գիտենան, որ օրենքը գերակա է բոլորի համար։
Նախարարի հետ կապված Ռուսաստանում առաջին աղմկոտ պատմությունը չէ։ Հայտնի է պաշտպանության նախկին նախարար Սերդյուկովի դեպքը, որը սակայն ավարտեց նրանով, որ չարաշահումների համար կասկածվող նախարարը որեւէ պատասխանատվության էլ չենթարկվեց։
Ինչ կլինի Ուլյուկաեւի հետ, դժվար է ասել, քանի որ թեեւ Պուտինը օրենքը գերակա է համարում բոլորի համար, այդուհանդերձ Ռուսաստանն անկասկած ավելի շուտ ամբողջատիրական համակարգային, քան սահմանադրական կառավարման պետություն է։ Ըստ այդմ, պատասխանատվության չափը որոշում է համակարգը` ելնելով ներիշխանական եւ քաղաքական տրամաբանությունից, անհրաժեշտությունից։
Ռուսաստանի խնդիրները Արեւմուտքի հետ, պատժամիջոցները, նավթի գնանկումն ու տնտեսական ծանր վիճակը այդ երկրի ներիշխանական համակարգում առաջացրել են բավական բարդ իրավիճակ, սրել են իշխանական տնտեսա-քաղաքական խմբերի դիմակայությունը։ Ռուսաստանում ռեսուրսների սուր պայքար է, ինչը բերում է նաեւ իշխանական ազդեցության համար պայքարի։ Իսկ այդ գործընթացն էլ կարող է հանգեցնել աղմկոտ ձերբակալությունների։
Բայց, նախարարի մակարդակն ինչ խոսք առանձնահատուկ է եւ այն կարող է վկայել խորքային նոր իրողությունների մասին, որ տեղի են ունենում ՌԴ իշխող համակարգում։
Այդ տեսանկյունից, հետաքրքիր կարող է լինել այն, թե արդյոք այդ գործընթացները կարող են ունենալ հայաստանյան արտացոլում, ելնելով այն իրողությունից, որ Ռուսաստանի իշխող համակարգում առկա միտումներն ու երեւույթները, տենդենցները հաճախ են տարածում ունենում նաեւ Հայաստանի համակարգում, կապված Հայաստանի վրա Ռուսաստանի իշխանության մեծ ազդեցության հետ։
Հատկապես, որ Հայաստանի իշխանությունն էլ վաղուց կանգնած է սուղ ռեսուրսների համար սրված պայքարի իրողության առաջ, ինչը պայմանավորված է նաեւ հենց Հայաստանի համակարգի ռեսուրսային սնուցման հիմնական աղբյուրի` Ռուսաստանի ցամաքելու հետ։
Եվ եթե ՌԴ իշխանության մեջ ներիշխանական պայքարը կամ մրցակցությունը ստանում է կաշառքի համար նախարարի ձերբակալման բարձր ՙկարգավիճակ՚, ապա հարց է առաջանում, թե կարող է արդյոք դա լինել նաեւ համանման մեթոդների կիրառման ՙազդանշան՚ կամ ՙնորաձեւության՚ թելադրանք նաեւ Հայաստանի իշխանության համար։
Թվում է, որ Հայաստանի պարագայում իրավիճակը փոքր ինչ այլ է, քանի որ այստեղ տեղի է ունեցել նախարարների, կառավարության փաթեթային փոփոխություն, նշանակվել են նոր նախարարներ, որոնք կարծես թե այդ իմաստով անբասիր են եւ դժվար է պատկերացնել, որ նրանցից որեւէ մեկը առաջիկայում կարող է ձերբակալվել կաշառակերության կամ կոռուպցիայի համար։
Մյուս կողմից սակայն, հնի փաթեթային հեռացումն ու նորի նշանակումը զուտ քարոզչական ազդեցության իմաստով կարող է լինել խիստ կարճաժամկետ, հանրային տրամադրությունների, նաեւ ներիշխանական հարաբերությունների պարզաբանման համար անբավարար։ Ի վերջո կառավարության փոփոխությամբ ներիշխանական դիմակայությունները ոչ միայն չեն ավարտվել, այլ մտել են նոր եւ գուցե առավել սուր փուլ, որտեղ նոր մեթոդների ընտրության հարցը գուցե ժամանակի խնդիր է, հատկապես եթե Ռուսաստանում վառվել է կանաչ լույսը։
Առավել եւս, որ խոշոր հաշվով սկզբունքային նշանակություն ունի կարգավիճակի ոչ թե դե յուրե, այլ դե ֆակտո բնույթը, հետեւաբար նախարարարական մակարդակը չի սահմանափակվում միայն գործող կարգավիճակով։ Հատկապես, որ Հայաստանում նոր կառավարության փաթեթային փոփոխությունից հետո Հայաստանի հանրությունը բավական հստակ դրեց մի շարք հարցադրումներ, այդ թվում իրավիճակի համար հին կառավարության եւ դրա անդամների պատասխանատվության հարցը, թե ընդհանուր տնտեսական վիճակի, թե նաեւ շատ կոնկրետ աղմկոտ օրինակների համատեքստում։

Հակոբ ԲԱԴԱԼՅԱՆ