ՍԻՄՊՈՆԵՐԻ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԻՄԻՋԸ

Կառավարական նոր կազմը թարմացրել է դաշտը ոչ միայն քաղաքական որոշումներով ու փոփոխություններով, այլև տեսքով ու խոսքով: Մեր նոր նախարարները վարչապետի գլխավորությամբ ժողովրդի կողմից անգամ «Սիմպոների կառավարություն» հավաքական անվանն արժանացան. Ինչո՞վ է տարբերվում վարչապետը, ի՞նչ թերություններ ու առավելություններ ունեն նորանշանակ նախարարներից մի քանիսը, այս ամենը փորձել ենք ճշտել «Հայկական Փի Ար ասոցիացիա» գիտատեղեկատվական ՀԿ նախագահ, ԵՊՀ ռադիոհեռուստատեսային ժուռնալիստիկայի ամբիոնի դոցենտ, բ.գ.թ. Աստղիկ Ավետիսյանի հետ՝ հույս ունենալով, որ դրական փոփոխությունները ոչ միայն արտաքին, այլև ներքին-գործնական կլինեն: Պետական այրերին քննարկել ենք ըստ իմիջի չորս տեսակների՝ հաբիթար (արտաքին տեսք), վերբալ (խոսքային), կինետիկ (շարժուձև, միմիկաներ) և միջանձնային:

Լևոն Ալթունյան, ՀՀ առողջապահության նախարար

Ոչ հայկական արտաքինով, շարժուն դիմախաղով, հումորի զգացումով և հավասարակշռված վարքագծով կերպար:

Հաբիթար իմիջը վերլուծելով՝ հարկ է առանձնացնել այն, որ նորանշանակ նախարարը մինչ այս պահը` հանրային ելույթների և հանդիպումների ժամանակ կրել է մի քանի տեսակ պիջակներ, որոնք հիմնականում մուգ կապույտ և սև գույնի են, հագուստում ընդգծված բծերն ու փողկապի գնդաձև պատկերները հաճախ համադրելի չեն: Զգացվում է, որ հագուստին այդքան էլ ուշադրություն չի դարձնում:

Վերբալ իմիջի պարագայում՝ ռուսերենի լավ իմացությունը հայերեն արտահայտվելուն հաճախ խանգարում է, բայց նորանշանակ նախարարը նախընտրում է լրագրողների և հանրային ելույթների ժամանակ խոսել լակոնիկ և դանդաղ: Տպավորություն է, որ մտածում է ռուսերեն, մտքում թարգմանում է, հետո արտաբերում, ինչը հաճախ ոչ ճիշտ ընկալման տեղիք է տալիս:

Կինետիկ իմիջը՝ հարուստ դիմախաղ ունի, միմիկաներն ու ժեստերը համապատասխանում են խոսքին, ժպտերես է:

Միջավայրային իմիջ՝ նշանակված պաշտոնին համապատասխանում է, մասնագիտությամբ բժիշկ՝ կառավարչական փորձառությամբ:

Լևոն Ալթունյանի ուժեղ կողմերից է կառավարչական հմտությունը, դրական փոխհարաբերություններ ձևավորելու մոտիվացիան, ինչպես նաև ուժեղ է իր որդու առկայությամբ, որը որակավորված տնտեսագետ մասնագիտությունից զատ արհեստավարժ դաշնակահար է (Եվրոպայում արձանագրել է լուրջ հաջողություններ): Նորանշանակ նախարարը հասարակության կողմից ընկալվում է մեծահարուստ, ինչը նշանակման առաջին օրերին հրավիրեց ԶԼՄ-ների ուշադրությունը: Պրագմատիկ է, երևույթներին նայում է բիզնես տեսանկյունից: Խնդիրներին մոտենում է գլոբալ, ինչն էլ հաճախ բերում է չհասկացվածության: Դրա ապացույցներից մեկը մահացած ծննդկանների մասին հայտնած իր կածիքի շուրջ ծավալված բուռն քննարկումն էր. ստեղծված դրական կերպարը սոցիալական ցանցերում և ԶԼՄ-ներում մեկ օրում քարկոծվեց: Զանգվածային բացասական քննարկումները ստիպեցին, որ նախարարը պարզաբանում տա այդ հարցի հետ կապված և ներողություն խնդրի:

Կարեն Կարապետյան, ՀՀ վարչապետ

Գործնական, հրապուրիչ կերպար է, ով նույնիսկ առօրյա խոսակցական բառապաշար օգտագործելու պարագայում, ընկալվում է դրական:

Հաբիթար իմիջը՝ արտաքին տեսքը՝ հագուստը, սանրվածքը միշտ ուշադրություն են հրավիրում: Համապատասախան հանդիպումներին ընտրվում է համապատասխան հագուստ, հաճախ նաև գունային հետաքրքիր մոտեցում է ցուցաբերվում: Սպորտային հագուստի պարագայում հաճախ վառ գույները ավելի են ընդգծում կերպարի հրապուրիչ լինելու հանգամանքը: Մազերի կտրվածքը համահունչ է դեմքին՝ դրանք շատ կարճ չեն: Կարեն Կարապետյանը քաղաքական դաշտ ներմուծեց զարդանախշերով փողկապները, որոնք ունեն հետաքրքիր լուծումներ, և միայն համարձակ տղամարդիկ կարող են կրել նմանատիպ փողկապներ: Չի վախենում պիջակը հրապարակային հանելուց, հանդիպումների ժամանակ հաճախ միայն վերնաշապիկով է: Սա խոսում է կերպարի գործնականության մասին:

Կարեն Կարապետյանի վերբալ իմիջը համահունչ է իր կերպարին, խոսում է գործարարին հատուկ բառապաշարով, օգտագործում է առօրյա-խոսակցական բառեր, որոնք հաճախ տեղ են գտնում կառավարության տեղեկատվական կենտրոնի կողմից տարածվող պաշտոնական հաղորդագրություններում, ինչը նորամուծություն է և մասնագիտական տեսանկյունից այդքան էլ ընկալելի չէ: Հավանաբար PR թիմը նմանատիպ բառապաշարի օգտագործմամբ ընդգծում է ժողովրդական-ինտելեկտուալ կերպարը:

Նորանշանակ վարչապետի կինետիկ իմիջը բնութագրելիս պետք է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ ընդգծված հաբիթար և վերբալ իմիջին զուգահեռ շարժումներն առավել փոխլրացնող են: Քայլում է ոչ արագ և ոչ դանդաղ, շարժուձևը մտածված է, բայց և ոչ արհեստական: Հաճախ վարքագծային շարժունակությունը կարող է անսպասելիության զգացողություն առաջացնել, օրինակ, անսպասելիորեն մեքենայից իջավ ու մոտեցավ նամակ հանձնող ու օգնել խնդրող կնոջը դիմող կնոջը: Վարչապետին սպասարկող անձնակազմն անսպասելիությունից չէր հասկանում՝ ինչ տեղի ունեցավ, բայց օպերատորները հասցրել էին ֆիքսել այդ պահը, որը դրական արձագանք գտավ ԶԼՄ-ներում և սոցիալական ցանցերում: Այսինքն՝ սա վկայում է, որ նույնիսկ հավասարակշռված շարժուձևի պարագայում, եթե հարկ կա շտապ ինչ-որ բան անել, վարչապետը պատրաստ է:

Միջավայրային իմիջի պարագայում հատկանշական է այն հանգամանքը, որ Կարեն Կարապետյանի կերպարը համապատասխանում է վարչապետի պորտֆելին, կարևոր բնութագրիչներից մեկն էլ այն է, որ տարբեր միջավայրերում համապատասխան հագուստով և համապատասխան բառապաշարով է շփվում մարդկանց հետ:

Ուժեղ կողմերը՝ Կարեն Կարապետյանը նորարարական մոտեցումներ ու լուծումներ պահանջող, հետաքրքիր, ներկայանալի կերպար է, երեք երեխաների հայր, լավ կրթությունը և գիտությունների թեկնածու լինելու հանգամանքը կոտրում է ձևավորված՝ մեծահարուստները գրագետ չեն լինում կարծրատիպը: Վարչապետի երաժշտական հետաքրքրությունները ևս դրական զգացողություններ են առաջացնում:

Պետք է ընդգծել այն հանգամանքը, որ սոցիալական ցանցերում և ԶԼՄ-ներում շատ է շեշտվում կերպարի ռուսամետ լինելու հանգամանքը և չնայած վարչապետի ինքնավստահ լինելու հանգամանքին՝ ընկալվում է Ռուսաստանի կողմից «ներմուծված քաղաքական գործիչ», ով չունի ինքնուրույն գործելու հնարավորություն: Բացասական է ընկալվում նաև վերջինիս դիտողությունները կամ նկատողությունները, որոնք պարբերաբար հրապարակային ելույթներում ընդգծված են: Սա կարող է ազդել փոխհարաբերությունների վրա և լարվածություն առաջացնել: Անվստահության մեկ այլ հանգամանք է նաև նրա՝ Երևանի քաղաքապետի պաշտոնում կարճ պաշտոնավարումը՝ չնայած վերջինիս թիմն այդ ժամանակահատվածում հետաքրքիր նորամուծություններ ու PR տեխնոլոգիաններ էր օգտագործում, որոնք առավել հանրայնացնում էին աշխատանքը և մոտիվացնում մարդկանց:

Կարեն Կարապետյանի դիմախաղում, շարժումներում, խոսքում ոչ մի արհեստականություն չկա, ներկայանում է այնպես ինչպես կա: Եվ սա է, որ կարևորվում է քաղաքական գործչի պարագայում:

Արմեն Ամիրյան, ՀՀ մշակույթի նախարար

Արմեն Ամիրյանը վերոնշյալ գործիչներից տարբերվում է գրագետ հայերեն խոսքով, հայեցի մտածելակերպով:

Հաբիթար իմիջը քննարկելով՝ բացահայտում ենք, որ հագուստի նկատմամբ բծախնդիր է, փողկապներն ընտրում է համապատասխանաբար, կոկիկ է, սանրվածքը համապատասխանում է կերպարին, որևէ ավելորդ բան չկա, փողկապի գրեթե բոլոր գույները նախըտրում է, սակայն առավել հաճախ օգտագործում է կապույտի տարբեր երանգներ: Հատկանշական է, որ համարձակորեն օգտագործում է նաև թիթեռնիկ: Սա այն կերպարն է, որ եթե ոչինչ էլ չանի, ոչինչ է չխոսի, այնուամենայնիվ, հասարակության կողմից դրական վերաբերմունքի կարժանանա:

Վերբալ իմիջն առավել ընդգծված է, բառապաշարը հարուստ է, ինչը հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր պահի, եթե նույնիսկ տվյալ իրավիճակին չի տիրապետում, արագ կողմնորոշվել և պատասխանել հարցադրումներին: Հայկական շեշտադրմամբ, հաճելի ձայնով՝ համապատասխան հնչերանգով:

Կինետիկ իմիջի պարագայում, դիմախաղը՝ մշակված ժպիտը հաճախ արհեստական, կեղծ տպավորություն է թողնում, և, եթե, քաղաքական գործիչը լարված է, ապա աչքերը փոքրանում են և խորամանկ են դառնում:

Մարմնի՝ առավելապես ձեռքի զանազան շարժումները խոսելու ժամանակ խոսքի արտահայտչականությունն առավել ուժեղացնում են, խոսքը դարձնում առավել տպավորիչ:

Միջավայրային իմիջի պարագայում ընդգծվում է վերջինիս եթերային կերպարը, հասարակության տարբեր տարիքային խմբերի մոտ ընկալումները այնպիսին են, որ նա ճանաչված է, հայտնի հեռուստատեսային դեմք է, ԶԼՄ-ներում այնքան շրջանառվեց Մշակույթի նախարար նշանակվելու հանգամանքը, որ մարդկանց մոտ արդեն այնպիսի տպավորությունն էր ստեղծվել, որ վաղուց պետք է նշանակված լիներ:

Նշանակումից հետո հետաքրքիր PR տեխնոլոգիա կիրառեց, հասարակության ուշադրությունը սևեռվեց նրա ուղղությամբ, երբ պատասխանեց լրագրողի հարցադրմանը, թե պաշտոնի նշանակման մասին իմանալուց հետո ո՞ր քայլն է եղել առաջինը: Կնոջ հետ կապված պատմությունը բուռն քննարկման արժանացավ համացանցում և ԶԼՄ-ներում:

Սյունե Սևադա