Կարսից՝ Երեւան. Ով է պլանավորում ռազմական ակտիվությունը ՀՀ տարածքում

ՊԱՎԵԼ ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ, Ezerk.am

Ամեն 25 տարի նորոգվող 1921թ. Թուրքիայի հետ Մոսկովյան եւ Կարսի պայմանագրերի՝ Հայաստանի վրա ազդեցության թեման հայ մեդիայի էջերին եւ հանրային ցանցերում գրեթե անտեսված է: Անկախացումից ի վեր այս երեւույթը խորհրդային շրջանի «հակադաշնակցական» թաբուի հետեւանքն ու արտահայտությունն էր: 15-20 տարի անց, սակայն, այն արտահայտեց բոլորովին այլ բան. հայ հանրության մեջ պետական աշխարհընկալման խորհրդային տեսակի սպառումը: Եւս 5 տարի անց պարզ դարձավ, որ խնդիրը նույնիսկ մարդկային եւ տարածքային մեծ կորուստների պարագային ընկալելի չէ իբրեւ կենսական

Այսպիսով, խնդիրը անգամ կենցաղային հարթությունից էլ ցած է գտնվում: Գուցե մասնագիտակա՞ն ընկալում կա: Դառնանք նախապատերազմյան շրջան: «Հեռու անցյալի թղթային բաներ են էդ 1921-ի Մոսկվան ու Կարսը, կարիք չկա նույնիսկ հիշատակել պայմանագրերը: Եկեք ամրանանք, տնտեսապես հզորանանք, հետո դրա մասին էլ գուցե խոսենք»: Ահա ակադեմիական շրջանակներում իշխող միանգամայն անկեղծ մտայնությունը:

Եթե սրան ավելացնենք պատմական իրողությանը «կարմրավուն» պրոֆեսուրայի ընդամենը մասնակի, մեղմ ասած, տեղյակությունը, ապա պարզ կդառնա բոլորովին աղետալի մի բան: Ցավոք, այլ կերպ, քան ինքնապահպանման համազգային բնազդի բացակայություն, սա անվանել չի կարելի: Անկախ մարդկանց նյությական եւ կրթական մակարդակից, նրանց սոցիալական դիրքից՝ վերից վար տիրում է «մի հետաքրքրվիր, մի խոսիր, մի հիշատակիր, որպեսզի սպառնալիքը չնյութականանա» քարեդարյան սնահավատությունը: Այստեղ ազգի քաղաքական ինքնաընկալման մասին խոսելն իսկ զավեշտ կլիներ:

Հայերը պատրաստ են հազարներով զոհաբերել մատաղ կյանքեր, սակայն չտեսնել առկա սպառնալիքները՝ չկանխատեսել զարգացումները, նոր զոհաբերություններից խուսափելու ուղիներ չգծագրել:

Դրությունն իրենց օգտին շրջելու մասին խոսելն ավելորդ է. «նախ հզորանալ է պետք»: Թշնամին, հավանաբար, սպասելու է, թե երբ ենք հզորանալու: Հայ հանրության մանկամիտ վիճակը, ցավոք, գաղտնիք չէ թշնամու համար:

Առկա նյութական, տնտեսական, մարդկային, քաղաքական եւ ռազմական կարողությունները վերադասավորելուն նվիրված, ազգային աղետը կանխելու խնդիրը շոշափող նյութերի այս նախաբանը հղում ենք իրական, ոչ պայմանագրային, ոչ պատմական Կարսին: Ավելի ճիշտ, Կարսում փետրվարին տեղի ունեցած «Քիշ-2021» զորավարժություններին եւ դրանց նշանակությանը մեր մոտակա ապագայի համար: