Հայաստանն ու Վրաստանը փոխում են անվտանգության համակարգը

Հակոբ Բադալյան, «Լրագիր»

Հայաստանի պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը Գրուզիա Օնլայն պարբերականի հարցին ի պատասխան ասել է, որ Հայաստանը բացառում է հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի օգտագործումը Վրաստանի դեմ: Սարգսյանն ասել է, որ Հայաստանի միացյալ զորախումբը, հետեւաբար իր զինված ուժերը չի պատրաստվում օգտագործել Վրաստանի դեմ, եւ այդպիսի բանը հավասարազոր կլինի սեփական ոտքին կրակելուն: Վիգեն Սարգսյանը ասել է, որ ինքն այդ մասին հավաստիացրել է նաեւ Վրաստանի ղեկավարության հետ հանդիպումներում:
Վիգեն Սարգսյանն օրերս այցելել էր Վրաստան, որը նրա երրորդ արտաքին այցն է պաշտպանության նախարարի պաշտոնում: Առաջինը եղավ Ռուսաստանը, երկրորդը՝ Հունաստան:
Անկասկած էր, որ Վրաստան Վիգեն Սագսյանի այցի օրակարգի առաջնային խնդիրներից մեկը, եթե ոչ ամենագլխավորը, լինելու էր Ռուսաստան կատարած նրա այցի ընթացքում ստորագրված հայ-ռուսական միացյալ զորախմբի վերաբերյալ համաձայնագիրը, որով ընդլայնվում է զորախմբի կազմը, դրանում ամբողջությամբ ներառվում է Ռուսաստանի 102-րդ ռազմակայանը, նաեւ կատարվում են կառավարման որոշակի փոփոխություններ: Սարգսյանի վրացական այցի այդ շարժառիթի անդրադարձ էր «Երեւանը կրկին հանգստացնում է Թբիլիսիին» հոդվածը:
Եվ ահա Վիգեն Սարգսյանը փաստացի հաստատում է, որ Վրաստանի ղեկավարության հետ քննարկել է հարցն ու հավաստիացրել, որ բացառվում է հայ-ռուսական զորախմբի կիրառումը Վրաստանի դեմ: Միեւնույն ժամանակ, այստեղ պահն իսկապես նուրբ է` արդյոք Հայաստանն ընդհանրապես բացառում է իր տարածքից որեւէ ռազմական սպառնալիք Վրաստանի դեմ:
Վիգեն Սարգսյանը հայտարարում է, որ Հայաստանը չի պատրաստվում հայ-ռուսական զորախումբը, հետեւաբար իր զինված ուժերը օգտագործել Վրաստանի դեմ եւ դա հավասարազոր է սեփական ոտքին կրակելուն: Սա միանգամայն ռացիոնալ եւ անհրաժեշտ մոտեցում է: Եվ ավելին, դա նույնիսկ հավասարազոր կլինի սեփական գլխին կրակելուն: Եվ բանն այստեղ այն չէ, որ Հայաստանը կախված է Վրաստանից: Անվտանգության առումով Հայաստանն ու Վրաստանն ունեն փոխադարձ կախվածություն:
Ավելին, Վրաստանի անվտանգությունը Հայաստանից կախված է ավելի, քան հակառակը: Եվ խնդիրն այն չէ, որ Հայաստանի տարածքում կա ռուսական ռազմակայան, որը կարող է լինել հարվածի պոտենցիալ աղբյուր:
Եթե անգամ Հայաստանի տարածքում չլիներ ռուսական ռազմակայան, միեւնույն է, Վրաստանի անվտանգությունը զգալիորեն կախված էր լինելու Հայաստանից, քանի որ Արցախում անվտանգությունն ապահովելով Հայաստանը փաստացի ապահովում է տարածաշրջանային կայունություն, ինչը էական նշանակություն ունի Վրաստանի համար: Տարածաշրջանային ապակայունացման դեպքում Վրաստանի համար ռուսական սպառնալիքը աճում է անկախ Հայաստանում ռազմակայան լինել-չլինելու հանգամանքից: Խոշոր ռազմական էսկալացիայի պարագայում Ռուսաստանը առաջին իսկ առիթը կօգտագործի Վրաստանի հանդեպ իր հավակնության համար, իսկ դրա համար լիուլի բավարար է Հարավային Օսիայում եւ Աբխազիայում ռուսական ռազմական ներկայությունը:
Պաշտոնական Թբիլիսին, որ պարբերաբար անհանգստանում է Հայաստանի տարածքում ռուսական ռազմական ներկայությամբ, թերեւս լավ է գիտակցում, որ Վրաստանի համար բուն սպառնալիքը իրականում Ադրբեջանն է, Արցախում հնարավոր արկածախնդրությամբ: Ըստ այդմ Վրաստանի համար սպառնալիքի չեզոքացման գործում էլ առանցքային դաշնակիցը հայկական զինուժն է՝ Արցախում իրավիճակի վերահսկողության իր կարողությամբ:
Թբիլիսին գործակցում է Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հետ, կա պաշտպանության նախարարների հանդիպման եռակողմ ձեւաչափ: Իհարկե, այդ գործակցությամբ Վրաստանը ոչ թե Հայաստանին, այլ Ռուսաստանին զսպելու մեխանիզմ է փնտրում: Հավանական է նաեւ, որ Վրաստանն այդ եռակողմ գործակցությամբ փորձում է ինչ որ առումով զսպել Ադրբեջանին: Միեւնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Վրաստանի հարաբերությունը ՆԱՏՕ-ի հետ, վարվող եվրատլանտյան ինտեգրացիայի կուրսը, այդ եռակողմ հարաբերությունը ինչ որ իմաստով հնարավորություն է Արեւմուտքի համար լրացուցիչ վերահսկողության տակ պահել Թուրքիա-Ադրբեջան պաշտպանական հարաբերությունը:
Այդ հանգամանքն էլ լրացուցիչ նշանակություն է տալիս հայ-վրացական պաշտպանական գորակցությանն ու գործըկերությանը, որը Հարավային Կովկասի անվտանգության նոր համակարգի գործնականում այլընտրանք չունեցող առանցքն է, որի շարունակությունն էլ տանում է Իրան:
Ներկայում Հարավային Կովկասը գտնվում է անվտանգության համակարգի տրանսֆորմացման բարդ գործընթացում, որի հանգույցներից մեկն էլ ապրիլյան պատերազմն էր, որում կասեցնելով Ադրբեջանին, Հայաստանի զինված ուժերը եւս մեկ քար դրեցին նոր համակարգի կառուցման գործընթացում: