Ուզբեկստանում հայ-ադրբեջանական հակամարտություն է հասունանում

«ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ»

Արցախ այցելած ռուս բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինի ձերբակալության ու նրան Բելառուսից Ադրբեջան արտահանձնելու շուրջ կրքերը դեռ չհանդարտված՝ միջազգային մասշտաբի հայ-ադրբեջանական նոր դիմակայություն է հասունանում Ուզբեկստանում: Տեղի հայ համայնքի պահանջով այսօր Ուզբեկստանի գլխավոր դատախազություն է կանչվել պատմաբան Շուխրաթ Սալամովը, որը կասկածվում է միջէթնիկական թշնամանք եւ բախումներ հրահրելու մեջ:

Այս տարվա ամռանը նա հրապարակել է «Թուրքեստանը եւ Հարավային Կովկասը 19-20-րդ դարերում: Դաշնակները: Ֆերգանայից մինչեւ Ղարաբաղ» եւ «Ղարաբաղ. գաղափարների պատերազմ» գրքերը, որոնցում իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ է հրապարակել, որոնք հակակրանք, ատելություն եւ թշնամանք են սերմանում հայերի հանդեպ: Օրինակ, առաջին գրքում նշվում է, թե իբր 1918 թվականին խորհրդային իշխանությունների կարգադրությամբ Մոսկվայից Ֆերգանայի հարթավայր են ուղարկվել Կարմիր բանակի ստորաբաժանումներ, որոնց կազմում եղել են դաշնակցականներից կազմված ջոկատներ եւ որոնք իբր զբաղված են եղել տեղի մահմեդականների զանգվածային կոտորածով:

Առանց փաստեր ներկայացնելու Սալամովն իր հեղինակած գրքում գրել է, թե իբր տվյալներ ունի, որ 1918-1919 թվականներին դաշնակցական ջոկատները թալանել ու հրկիզել են Ֆերգանայի հարթավայրի բոլոր քաղաքներն ու 180 այլ բնակավայր: Նշվում թե միայն Կոկանդ քաղաքում երեք օրում 10 հազար ուզբեկ եւ այլ մահմեդականներ են սպանվել, Մարգիլանում՝ 7 հազար, Անդիժանում՝ 6 հազար, Նամանգանում՝ 2 հազար եւ այդպես շարունակ: Իր հեղինակած մյուս գրքում Շոխրաթ Սալամովն ակնհայտ խեղաթյուրված կերպով է ներկայացրել Արցախի հիմնախնդիրը: Այս եւ «աշխատությունները» ժամանակին լայնորեն լուսաբանվել են ադրբեջանական լրատվամիջոցներում, ինչը հիմք է տալիս կասկածելու, որ գրքերը հրատարակվել են Ադրբեջանի ֆինանսավորմամբ:

Բացի այդ, այն բանից հետո, երբ հայտնի է դարձել, որ հայ համայնքի պահանջով ուզբեկ պատմաբանին միջէթնիկական թշնամանք սերմանելու մեղադրանք է առաջադրվել, Ադրբեջանում իսկական վայնասուն են բարձրացրել: Ուզբեկստանում Ադրբեջանի դեսպանատանը հրահանգվել է ամեն տեսակի աջակցություն ցուցաբերել Սալամովին: Հայտնի է, որ նրա շահերը պաշտպանելու է ադրբեջանցի հայտնի փաստաբան Մուխթար Մուստաֆաեւը: Վերջինիս խոսքով, Ուզբեկտանի հայ համայնքը պատմաբանի նկատմամբ հայց է ներկայացրել պաշտոնական Երեւանի հրահանգով:

Դատելով սոցիալական ցանցերի քննարկումների ու ադրբեջանական լրատվամիջոցների տեղեկություններից՝ Սալամովին հայերի հետապնդումներից պաշտպանելը ներկայացվում է համապետական նշանակության խնդիր եւ կոչ է արվում պետական մակարդակով միջամտել խնդրին: «Եթե Սալամովի նկատմամբ քրեական գործ հարուցվի դաշնակների մասին նրա գրքերի պատճառով, դա անհապաղ առաջ է բերելու Ադրբեջանի պատասխան արձագանքը»,- հայտարարել է Մուխթար Մուստաֆաեւը: Վերջինս այսօր հայտարարել է, թե ամբողջ Ադրբեջանը ոտքի է կանգնելու Սալամովին պաշտպանելու համար:

Միաժամանակ, հայտնի է դարձել, որ Ադրբեջանի գլխավոր դատախազությունը պատրաստվում է համապատասխան հայտարարությամբ հանդես գալ ուզբեկ պատմաբանի գործի առնչությամբ եւ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը կասեցնելու կոչ անել: Նկատելի է, որ Բաքվում Սալամովի գործին ակնհայտ քաղաքական աստառ են կպցրել եւ մտադիր են ամեն կերպ հասնել նրա նկատմամբ քրեական հնարավոր հետապնդման կասեցմանը: