Հայաստանը դիրքավորվում է

«Փաստ» օրաթերթ

Երկու օր է` Հայաստանի արտգործնախարարն ու պաշտպանության նախարարը իրար հետևից հարցազրույցներ են տալիս ռուսական РИА Новости–ին, որտեղ խոսում են հայ–ռուսական հարաբերություններից, ԼՂ հակամարտության կարգավորումից ու Հայաստանի համար առավել զգայուն հարցերից: Դատելով այդ հարցազրույցնից` Հայաստանը փորձում է դիրքավորվել, ինչ–որ կերպ արձագանքել այն նոր իրողություններին ու զարգացումներին, որոնք տեղի են ունենում և տարածաշրջանում, և դրա սահմաններից դուրս:
Աշխարհին կարծես մարտահրավեր նետած Թրամփը իր նոր արտաքին քաղաքականությունն է հրամցնում: ԱՄՆ–Եվրոպա հարաբերություններում գոյանում են նոր երանգներ, որոնք տանում են դրանց էլ ավելի ամրապնդմանը, ի հեճուկս բոլոր կանխատեսումների ու սպասումների: Իրանի հետ հարաբերությունների սրացումը, Իսրայելի հետ հարաբերությունների նոր ստարտը, ԱՄՆ–Ռուսաստան հարաբերությունների այդքան տարփողվող, բայց հետզհետե ավելի մշուշոտ դարձող մերձեցումը նոր իրողություններ են ձևավորում: Տարածաշրջանում էլ իրադարձությունները բավականին արագ են զարգանում: ՆԱՏՕ–ի ենթակառուցվածքներն ընդլայնվում են դեպի Սև ծով: Էստոնիայից մինչև Բուլղարիա ընկած պատնեշն ամրացվում է` գումարած Սև ծովի ակվատորիան: Իսկ Ադրբեջան–Թուրքիա–Իսրայել ձևավորվող տանդեմը լավ բան չի հուշում: Ու այս պայմաններում Հայաստանն ստիպված է հաշվի նստել նոր իրողությունների հետ և փորձել վերանայել սեփական արտաքին քաղաքականությունը` հատկապես Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ֆոնին:
Ու այս առումով երկու կարևորագույն օղակների ղեկավարների հարցազրույցները, թերևս, պատահական չեն: Միայն թե դրանց թողած տպավորությունները տարբեր են:
Եթե Վիգեն Սարգսյանն անվերապահ երդում է տալիս ռուսներին, Էդ. Նալբանդյանը շատ ավելի սթափ ու ձիգ է իր գնահատականներում` հատկապես հայ–ռուսական հարաբերությունների և ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման վերաբերյալ: «Այն տպավորությունն ստացա, որ Հայաստանը բավականին առիթներ ունի դժգոհելու Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերություններից: Եվ պարոն Նալբանդյանն արձանագրում է այդ փաստը: Բացի այդ, նա նոր իդեաներ է առաջ քաշում առ այն, որ այո, Հայաստանը պետք է պատշաճ հարաբերություններ ունենա Արևմուտքի հետ: Եվ որ Մոսկվայում այդ հարաբերությունները չպետք է ընկալեն որպես իրենց դեմ ուղղված քայլ»,– կարծում է քաղաքագետ Ռուբեն Մեհրաբյանը:
Հայ–ռուսական հարաբերությունների ներկայի վիճակը շատ բանով պայմանավորված է թերևս ԼՂ հակամարտության առկայությամբ ու դրան ածանցող հարցերի բարդ հանգույցով: Այս առումով խիստ ուշագրավ են Նալբանդյանի դիտարկումները, որոնք բավականին հիմնավոր հակադարձում են ռուսական լրատվականի, կարելի է ասել, պրոադրբեջանական հարցադրումներին: Խոսքը և ադրբեջանցի փախստականների, և ԼՂ հարցի քննարկումը ՄԱԿ–ի հարթակ տեղափոխելու, և Բաքվին ռուսական ռազմատեխնիկական աջակցության մասին է:
Թերևս կարելի է համարել, որ հայկական կողմն սկսում է գիտակցել Ռուսաստանի, մեղմ ասած, ոչ անկողմնակալ դիրքորոշումը ԼՂ հարցում և փորձում փոխել մարտավարությունը: 2017 թ. բավականին ռիսկային է պատերազմական գործողությունների վերսկսման առումով: Հայկական կողմը սա լավ է գիտակցում: Պատահական չէ, որ իր հարցազրույցում Վիգեն Սարգսյանը, պատասխանելով սպառազինությունների մրցավազքի և դրա արդյունքում ռազմական գործողությունների վերսկսման հավանականության հարցին, հիշել է Չեխովի հայտնի խոսքը պատից կախված հրացանի մասին: Այս առումով հայկական կողմի համար կարևոր է գործընթացը պահել բացառապես Միսնկի խմբի շրջանակներում և հասնել Վիեննայի պայմանավորվածությունների կատարմանը, ինչից Ադրբեջանը խուսափել և խուսափում է ոչ առանց ռուսական կողմի աջակցության:
Այսօր Մինսկի ձևաչափի դեմ հանդես է գալիս երեք երկիր` Ադրբեջանը, Թուրքիան և Ռուսաստանը: Վերջինս, իհարկե, ոչ բացահայտ: Բայց այդ մասին վկայում են ռուսական կողմի ջանքերը, որոնք ուղղված են Մինսկի պրոցեսից անջատ` Ռուսաստան–Հայաստան–Ադրբեջան հանդիպումներ նախաձեռնելուն և դրանց շրջանակներում որոշակի պայմանավորվածություններ ձեռք բերելուն: Այս առումով այս պահին Հայաստանի համար թերևս քննության նման մի բան կլինի այն հանգամանքը, թե արդյո՞ք կհամաձայնենք Լավրով–Նալբանդյան–Մամեդյարով հանդիպմանը, որի մասին բավականին երկար ժամանակ խոսում է Մոսկվան և որին իր համաձայնությունը տվել է Բաքուն, բայց որից մինչ երեկ խուսափում էր Երևանը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: