Առաջնագծում Ալիեւի ամենածանր կորուստը

ԼՐԱԳԻՐ․ Մոսկվայում Թուրքիայի դեսպանատունը ՌԻԱ Նովոստիին հայտնել է, որ մարտի 9-10-ին նախատեսված է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանի այցը Ռուսաստան, որտեղ նա կհանդիպի Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ:
Փետրվարի 26-ին տեղեկություն էր տարածել Ադրբեջանի նախագահի մամուլի ծառայությունը, ըստ որի ադրբեջանական կողմի նախաձեռնությամբ տեղի էր ունեցել Ալիեւի եւ Էրդողանի հեռախոսազրույցը, որի ընթացքում Ալիեւը շնորհավորել է Էրդողանի ծնունդը, եւ միաժամանակ պայմանավորվել են շուտափույթ հանդիպման մասին:
Մինչ այդ էլ, փետրվարի 25-ի լուսադեմին, Ալիեւը բավական ծանր հարված էր ստացել Արցախի պաշտպանական բանակից, որի ստորաբաժանումները հեռավորության վրա դիտարկելով արդեն չեզոք գոտում ադրբեջանական դիվերսիոն-հետախուզական ստորաբաժանման առաջխաղացման եւ գրոհի նախապատրաստությունը, հասցրել էին կանխարգելիչ հարված, որի հետեւանքով Ադրբեջանն առնվազն հինգ զոհ էր տվել միայն չեզոք գոտում:
Դա Ալիեւի համար բավական ծանր հարված է, որի առնչությամբ խնդիրը լոկ այն չէ, որ ձախողվել է դիվերսիոն գրոհի փորձը, եւ ադրբեջանական կողմը կրել է մեծ կորուստ: Ալիեւի համար այդ ամենը գործնականում արժեք չունի, մարդկային կյանքը, անգամ սեփական զինվորի, նրա համար չունի գին: Ադրբեջանի նախագահի համար առավել զգալի է այն, թե ինչպես է ձախողվել գրոհի փորձը: Խոսքը տվյալ դեպքում առաջխաղացումը մեծ հեռավորության վրա արձանագրելու եւ կանխարգելիչ հարված հասցնելու հայկական կողմի տեխնիկական կարողության մասին է, ինչն արձանագրում է մի բավական էական հանգամանք:
Ադրբեջանը վերջին տարիներին կուտակել է տասնյակից ավելի միլիարդ դոլարի սպառազինություն, որի մեծ մասն էլ նրան վաճառել է Հայաստանի այսես կոչված ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանը: Հայկական կողմը զուտ ծավալային առումով սպառազինվել է զգալիորեն քիչ, սակայն ընդհանուր ռազմական հավասարակշռության տեսանկյունից Հայաստանը ապահովել է անհրաժեշտ նշաձողը, զսպող գործոնները:
Այդ ընթացքում խնդիր արձանագրվել է այլ հարթության վրա՝ առաջնագծի: Այստեղ տարիների ընթացքում Ադրբեջանի ձեռք բերած առավելությունը եղել է շոշափելի, ինչը պայմանավորված է եղել թե նավթադոլարների առատությամբ, թե հայկական կողմում մարտահրավերների թերագնահատմամբ եւ պետական անարդյունավետ կառավարմամբ:
Դրա հետեւանքով առաջնագծում Ադրբեջանը ձեռք էր բերել առավելություն, որն էլ փորձեց իրացնել ապրիլի պատերազմում: Պատերազմի մեթոդը պատահական չէր ընտրված, եւ Ադրբեջանը շեշտը դրել էր հենց «առաջնագծային» առավելության վրա: Իրավիճակը փրկեց հայկական զինուժի պատրաստվածությունը, որով փոխհատուցվեց ռազմա-տեխնիկական այն առավելությունը, որ ադրբեջանցիները ձեռք էին բերել առաջնագծում:
Փետրվարի 25-ի միջադեպը գործնականում նոր ռազմա-տեխնիկական իրավիճակի արձանագրումն է, որում ակնհայտ դարձավ, որ ապրիլից հետո կատարված աշխատանքի միջոցով հայկական կողմը կարողացել է էապես չեզոքացնել Ադրբեջանի ռազմա-տեխնիկական առավելությունը նաեւ առաջնագծում:
Ալիեւի համար հենց դա է խնդիրը, ոչ թե զոհերի քանակը:
Բանն այն է, որ Ադրբեջանը գործնականում հենց այդ առավելությունն էր դրել իր վերջին տարիների ռազմական դիվանագիտության հիմքում: Երբ այդ առավելությունը չկա, փաստորեն էապես թուլանում է նաեւ ռազմական դիվանագիտության հիմքը:
Խնդիրը լուրջ է առավել եւս այն պարագայում, երբ այդ դիվանագիտության արտաքին հիմքը Բաքվի համար թուլացել է վաղուց, գործնականում հենց ապրիլի չստացված արկածախնդրությունից: Ապրիլից ի վեր Բաքվին չի հաջողվում վերականգնել այսպես ասած նախապատերազմյան օրակարգը: Պատճառներն իհարկե տարբեր են, բայց Ադրբեջանն անհաջողության եւ մերժման է արժանանում ոչ միայն Արեւմուտքում, այլեւ անգամ Ռուսաստանի մոտ, որը նույնպես ապրիլից հետո հայտնվել է նոր իրավիճակում եւ ստիպված է կատարել իր մոտեցման առնվազն մարտավարական որոշակի վերանայումներ:
Այդ իրավիճակում զարմանալի չէ, որ Ալիեւը, ստանալով լուրջ հարվածը, դիմում է իր վերջին հույսին՝ Էրդողանին: Այդ ֆոնին էլ ուշագրավ է, որ Էրդողանը մարտի 9-10-ին մեկնելու է Մոսկվա: Դժվար է ասել, մինչ ա՞յդ կկայանա Ալիեւի հետ «շուտափույթ» հանդիպումը, թե՞ դրանից հետո: Բայց գրեթե կասկած չկա, որ Ալիեւի համար ավելի կարեւոր է ոչ թե իր, այլ Պուտինի հետ Էրդողանի հանդիպումը, այն հույսով, որ Էրդողանը կփորձի Պուտինին վերադարձնել «նախաապրիլյան» տրամաբանություն:
Մարտին Մոսկվա այցելելու մասին էր հայտարարել նաեւ Ադրբեջանի արտգործնախարարը, ասելով, թե կփորձի «մեռյալ կետից շարժել» բանակցությունը: Մամեդյարովի այցի ժամկետը ճշտվում էր եւ դա էլ դեռ պարզ չէ՝ այդ այցը կնախորդի՞, թե կհաջորդի Էրդողանի Ռուսաստան կատարելիք այցին:
Բայց հստակ է, որ Ադրբեջանի հույսը այդ այցն է: