Պուտինը սպասու՞մ էր այդ հարվածը. Անսպասելի շրջադարձ

ԼՐԱԳԻՐ / Սիրիայի պատերազմում արձանագրվում է որոշակիորեն «ստատիկացված» իրավիճակի կտրուկ լարում, ընդ որում աննախադեպ շեշտադրումով: Մի քանի օր առաջ զինված ընդդիմությունը դարձել է քիմիական գրոհի զոհ, որի համար Արեւմուտքը մեղադրում է Ասադի կառավարական ուժերին: Ասադը, նրա հովանավոր Ռուսաստանի իշխանությունը քիմիական գրոհը հերքում էին, ասելով, որ խոսքն ընդամենը քիմիական պահեստների պայթյունի մասին է, որ տեղի է ունեցել զինված ընդդիմությանը հրթիռակոծելու հետեւանքով: Ռուսաստանը պնդում է, որ ոչ ոք չի կարողացել մուտք գործել պայթյունի գոտի, հետեւաբար ոչ ոք չի կարող հստակ ասել, թե ինչ է տեղի ունեցել:
Իրականում տեղի ունեցածը պարզելու համար թերեւս չկա պայթյունի գոտի մտնելու անհրաժեշտություն, եւ արբանյակային դիտարկման տեխնոլոգիան գուցե տալիս է իրականությունը պարզելու հնարավորություն:
Արեւմուտքը ոչ միայն պնդում է մեղադրանքը, այլ նաեւ անցնում գործի: Համենայն դեպս ԱՄՆ արդեն հրթիռային հարվածներ է հասցրել Սիրիայի կառավարական ուժերին: Դա աննախադեպ է, մինչ այժմ Նահանգները ձեռնպահ են եղել Սիրիայի կառավարական ուժերին ուղիղ հարված հասցնելուց:
Իրավիճակը զարգանում է իսկապես բավական անսպասելի եւ դինամիկ: Վերջին ամիսներին եւ շաբաթներին Սիրիայի հարցում պայմանավորվածության փորձ կատարեցին Ռուսաստանը, Իրանն ու Թուրքիան, Աստանայի գործընթացում: Այն կարծես թե հարթ չընթացավ: Ընդամենը մի քանի օր առաջ ՄԱԿ-ում ԱՄՆ ներկայացուցիչը հայտարարել էր, որ Նահանգների վարչակազմի համար Ասադի հեռացումն այլեւս առաջնային հրամայական չէ: Մի քանի օր առաջ Սիրիայի տարածքում «Եփրատի վահան» ռազմական օպերացիան ավարտելու մասին հայտարարում է նաեւ Թուրքիան:
Հանկարծ տեղի է ունենում քիմիական գրոհը: Պարզ չէ, թե որն էր դրա նպատակը, եթե եղել է միտումնավոր քիմիական հարված: Ի՞նչ հարց կարող էր լուծել դրանով Ասադը: Կարո՞ղ էր Ասադը այդպիսի հարված հասցնել առանց Ռուսաստանի համաձայնության, քաջ գիտակցելով, որ հետեւանքը կարող է լինել ծանր եւ առանց ՌԴ օգնության՝ գրեթե անմարսելի:
Թե՞ Ռուսաստանն ու Ասադը որոշել էին փորձել ԱՄՆ նոր վարչակազմին, հասկանալու համար, թե ինչպիսի արձագանքների է այն ունակ գործնականում: Հունվարից ԱՄՆ-ում ձեւավորվում է նոր վարչակարգը, որին Ռուսաստանը ողջունել էր եւ ըստ տարբեր տեղեկությունների՝ նույնիսկ օժանդակել, թեեւ դրանք իհարկե թվում են առավելապես քարոզչական հնարքներ ԱՄՆ ներքին քաղաքական դաշտում:
Այդուհանդերձ, Ռուսաստանը հունվարից սպասման մեջ է եւ պարզ չէ, թե ի վերջո ինչ է իրենից ներկայացնում Թրամփի վարչակազմը: Երբ ՌԴ-ում նոր էր իշխանության եկել Պուտինը, Արեւմուտքում տալի էին հարց՝ «Ով է միստեր Պուտինը»: Այժմ Ռուսաստանն է թերեւս փոձում հասկանալ, ի վերջո «ո՞վ է միստեր Թրամփը»՝ առնվազն որպես նախագահ, որպես վարչակազմ:
Արդյոք Մոսկվան փորձ արեց հանել «աղվեսին բնից», հոգնելով սպասել, թե նա երբ դուրս կգա ինքը: Թե՞ Մոսկվայի նյարդերը տեղի տվեցին սպասումից, հատկապես այն բանից հետո, երբ Ուկրաինայի Արեւելքում իրավիճակի սրման փորձին ԱՄՆ վարչակազմը արձագանքեց բավականաչափ զուսպ:
Բացառված չէ, որ Կրեմլը փորձեց Սիրիայում «սադրել» Թրամփի վարչակազմի որեւէ հարված, այդպիսով ձերբազատվելու համար որեւէ այլ ուղղությամբ անսպասելի որեւէ հարվածից կամ այսպես ասած «պարպելով» կուտակված լիցքը:
Հնարավոր է Մոսկվան փորձում էր հասկանալ, թե արդյոք Թրամփը իսկապես ունակ է հարվածի, թե՞ կարող է խոսել միայն հարվածելու պատրաստակամության մասին:
Թրամփը ցույց տվեց, որ ունակ է հարվածի: Ի՞նչ կանի Մոսկվան:
Սիրիայում արդեն մի քանի տարի շարունակվող պատերազմը միջազգային ռազմա-քաղաքական մի խառնարան է, որտեղ շահերը եւ դրանց բախումը որքան պատերազմի երեսին են, նույնքան եւ գուցե բազմակի ավելի դրա տակ: Եթե մինչեւ վերջերս այդ խառնարանի առանցքը ԻԼԻՊ-ն էր, ապա վերջին շրջանում կարծես թե այն դադարել է լինել այդպիսին, եւ տեղի է ունենում առանցքի փոփոխություն, ինչը պետք է իրականացվի լարվածության նոր բռնկումով:
Շատերը Թրամփի հարվածը գնահատում են որպես ԱՄՆ վերադարձ Սիրիական հակամարտություն եւ իրավիճակը վերահսկելու փորձ:
Ուշագրավ է այն, թե ինչու՞ Ասադի ձեռքով դաժան հարվածով այդ վերադարձի առիթը տվեց Ռուսաստանը: Մոսկվան չէ՞ր սպասում, որ կարող է տեղի ունենալ այդ վերադարձը, թե՞ սպասում է հենց այդ վերադարձին, մի շարք տարբեր փորձերից հետո հասկանալով, որ Սիրիայի հարցում ճահճում եւ մղձավանջում չխրվելու համար հնարավոր է պայմանավորվել կամ միայն ԱՄՆ հետ, կամ ոչ մեկի: Ի վերջո, վերջին ժամանակաշրջանում տեղի ունեցան նաեւ մի շարք ողբերգական միջադեպեր Սիրիայում ՌԴ զինուժի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների հետ, եղան բազմաթիվ կորուստներ ռուսական զինուժից:
Երբ Մոսկվան սկսեց ռազմական արշավը Սիրիայում, որին փաստացի մղեց նրան Օբամայի վարչակազմը՝ նաեւ իր «նկատելի հետքաշմամբ», շատ փորձագետներ կանխատեսում էին, որ Սիրիան Ռուսաստանի զինուժի համար կարող է դառնալ նոր Աֆղանստան կամ Չեչնիա: Մոսկվան սկզբնական շրջանում նույնիսկ բավական ջանք էր գործադրում Սիրիայում ռազմուժի մարդկային կորուստը քողարկելու համար: Հետագայում սակայն Ռուսաստանը ստիպված էր խոստովանել կորուստները: Ռազմական արշավով իրավիճակի հանդեպ արագ վերահսկողության ակնկալիքը չարդարացավ, չնայած տարբեր ֆորմատներով փորձերին:
Միեւնույն ժամանակ, Պուտինի համար անկասկած բեռ է դարձել Ասադը, որից պետք է ազատվել, որը եթե Մոսկվայի համար Սիրիայում հենարան էր, ապա այժմ գործնականում խանգարող հանգամանք, որը կապում է ձեռքերը իր հանդեպ պարտավորվածությամբ: Ինչպե՞ս հեռացնել այդ հանգամանքը:
Ահա այդ իրավիճակում տեղի է ունենում բավական անսպասելի շրջադարձը քիմիական հարվածից հետո, եւ ԱՄՆ փաստացի վերադարձը Սիրիա: Այն գուժում է Մոսկվա-Վաշինգտոն նոր դիմակայություն, լարվածության աճ: Դա խառնարանի տեսանելի մասով: Ինչ է կատարվելու այսպես ասած ջրի տակ եղած հատվածում: Կստացվի՞ Վաշինգտոն-Մոսկվա որեւէ պայմանավորվածություն: