Նոր խաղացողներ են հայտնվել

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է արտակարգ և լիազոր դեսպան Արման Նավասարդյանը

– Ի՞նչ եք կարծում` Սիրիայում այս նոր լարվածության բռնկումը իր խորքում ունի ավելի շատ ռազմակա՞ն, թե այնուամենայնիվ քաղաքական բաղադրիչ:
– Ռազմաքաղաքական և քաղաքական բաղադրիչը շատ մեծ տեղ է գրավում: Վերջին 10–15 տարում ամերիկյան արտաքին քաղաքականության մեջ նկատվում էր հետևյալ միտումը` նրանք, պայմանական առումով, կարծես թե փորձում էին հեռանալ Մերձավոր արևելքից: Օբամայի օրոք այս ուղղությամբ աշխարհաքաղաքական ուղղվածություններն զգալիորեն նվազել էին:
Բայց երբ Թրամփը եկավ իշխանության, դրությունը կտրուկ փոխվեց: Մի քանի խնդիր կա: Նախ` ներքին հարցեր: Թրամփն անկեղծորեն ուզում էր բարելավել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ: Բայց շատ եփված չլինելով քաղաքականության մեջ, ըստ երևույթին, հաշվի չառավ, թե ինչ է իրենից ներկայացնում ամերիկյան ռազմաքաղաքական, հետախուզական, ռազմաարդյունաբերական իսթեբլիշմենտը: Դա մի ամբողջ կայսրություն է կայսրություն մեջ: Եվ ոչ մի նախագահ ի վիճակի չէ դրա դեմ գնալ: Քենեդու նման հանճարեղ նախագահը կյանքը տվեց: Մյուս կողմից, կարծես թե ռեալ էր դառնում իմփիչմենտի հարցը: Եվ նա իր դիրքորոշումը փոխեց: Բայց ես չեմ կարծում, թե նա դարձավ պատերազմի հրձիգ կամ հարցը կհասնի Ռուսաստանի հետ բախումների: Գլխավորը ամերիկյան վերադարձն է տարածաշրջան: Եվ ոչ միայն: Ըստ ամենայնի, տեղի է ունենում ամերիկյան քաղաքականության դոկտրինալ վերանայում: Երրորդ` ԱՄՆ–ում եկան այն եզրակացության, որ պետք է դառնալ գերտերություն` բացառելով երկբևեռ քաղաքական համակարգի առաջացումը:
Պահատական չէ, որ սիրիական ավիաբազայի հրթիռակոծումը ավելի շատ ազդանշանային և նախազգուշական քայլ էր, քան լուրջ ռազմական գործողություն: ԱՄՆ–ն ցանկանում է Ռուսաստանին դուրս մղել տարածաշրջանից: Եվ օգտվեցին ստեղծված վիճակից:
– Այդ պատճառով էլ քիմիական զենքի կիրառմանն առնչվող հետաքննություն ոչ մեկին պետք չէ: Նույնիսկ ՄԱԿ–ն ասաց, որ ԱՄՆ հարվածի իրավաչափության հարցով չի զբաղվի:
– Այո, ոչ ոք չի ուզում հետաքննություն: Հարցի պատասխանն ստանալու համար պետք է լավ հասկանալ ամերիկացու հոգեբանությունը: Երբ խոսքը վերաբերում է քիմիական զենքին, կոպիտ ասած, խաղ չկա: Քիմիական զենքը այնպիսի բիծ է թողնում օգտագործողի վրա, որ շատ դժվար է այն մաքրել: Այդ հարվածից հետո Թրամփի նկատմամբ ամերիկացիների տրամադրությունը 180 աստիճանով փոխվեց:
– Հիմա նորից թիվ մեկ խնդիր է դարձել Ասադի հեռացումը: Արդյո՞ք այս անգամ Ասադը կհեռանա կամ կպարտադրեն, որ հեռանա: Չէ՞ որ 2013–ին էլ նույն վիճակն էր` կիրառվել էր քիմիական զենք, բայց կողմերը համաձայնության եկան:
– Հիմա ռուսական կողմի համար շատ դժվար կլինի Ասադին պահելը: Ռուսական իսթեբլիշմենտում կան քաղաքական գործիչներ, ովքեր համարում են, որ բավական է Ասադին պաշտպանելը, ի վերջո, նա հրեշտակ չէ: Թեկուզ այս հարցում նա, ըստ երևույթին, մեղք չունի` նրան ձեռնտու չէր այդ բանը անել:
– Տեսակետ կա, որ եթե Ասադը հեռացվի, երկիրն իր ներկա սահմաններով չի պահպանվի: Կա՞ նման վտանգ, եթե այո, արդյոք այս ամենի վերջնական նպատակը հենց դա՞ չէր:
– Ձեր ասածի մեջ, իհարկե, շատ մեծ ռեզոն կա: Գեոքաղաքական բոլոր իրադրությունները գալիս են ասելու, որ իրոք եկել է այդպիսի պահ, երբ աշխարհաքաղաքական քարտեզը պետք է վերաձևվի: Գումարած` նոր խաղացողներ են հայտնվել, առաջին հերթին` ԻԼԻՊ–ը: Կարծում եմ` այսպես թե այնպես, Սիրիան կմասնատվի:
– Ի՞նչ եք կարծում, Սիրիայում ռազմական գործողությունները շարունակություն կունենա՞ն: Թրամփի ազգային անվտանգության գծով խորհրդականը, նաև Սպիտակ տան խոսնակը չբացառեցին, որ ԱՄՆ–ն կարող է չսահմանափակվել այդ մեկ հարվածով:
– Շատ դժվար է ասել: Կախված է մի շարք հանգամանքներից: Իրականում այն, ինչ եղավ, պատրաստված թակարդ էր: Սարքեցին, որ ամերիկացիները հարվածեն: 100 տոկոսով համոզված եմ, որ ԻԼԻՊ–ի արած գործն էր, որպեսզի ԱՄՆ–ն հարվածի Սիրիային:
– Քանի որ խնդիրը դանդաղ, բայց գնում էր դեպի հանգուցալուծում:
– Այո, սա ուղղեցին Ասադի դեմ: Հիմա կարող է դա կրկնվել: Եթե ամերիկացիներին առիթ է պետք, որ նորից հարվածեն, կհարվածեն:
– Իսկ ինչո՞ւ ռուսական ՀՕՊ–երը չպաշտպանեցին Սիրիայի օդային տարածքը:
– Եթե ռուսները գործի դնեին С–300, С–400 համակարգերը, կլիներ ճակատային բախում: Դա շատ վտանգավոր է: Ես բոլոր դեպքերում ողջունում եմ Պուտինի դիրքորոշումը: Եթե նա գնար այդ քայլին, անկանխանատեսելի հետևանքներ կարող էին լինել: Ըստ իս, ԽՍՀՄ–ը փլուզվեց երկու պատճառով` նավթի գներ և Աֆղանստան: Նավթի գները հիմա չեն սպառնում` կա շուկա, Ռուսաստանում սով չի լինի: Բայց եթե մտնեն նման բախման մեջ, Ռուսաստանը կարող է շատ բան կորցնել: Երկարատև և հյուծիչ պատերազմի Մոսկվան չի դիմանա:
– Կարծես թե գործը գնում է բանակցությունների: Թե սկսվող նոր բանակցություններն ինչ արդյունք կունենան, թերևս կախված է նրանից, թե բանակցող կողմերից որ մեկի դիրքերն են ավելի ուժեղ: Այսօր ի՞նչ ռեսուրսներ ունեն ԱՄՆ–ն իր դաշնակիցներով և ՌԴ–ն իր դաշնակիցներով, ավելի ճիշտ դաշնակցով` Իրանով:
– ԱՄՆ–ի ռեզերվը, իհարկե, ավելի մեծ է: Խոսքը ոչ միայն ռազմական, այլև ֆինանսատնտեսական բաղադրիչի մասին է: Որովհետև ռազմական առումով կա պարիտետ: Ընդ որում, ինձ ավելի շատ վախեցնում է ոչ թե ՌԴ–ԱՄՆ առճակատումը, այլ կողքի պետությունները: Տեսեք, ինչ երջանկության մեջ ընկավ Եվրոպան: Ոչ մեկը ՌԴ–ին չպաշտպանեց:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: