Թրամփի նոր մաքսատուրքերը․ տնտեսա-քաղաքական պատերազմ աշխարհի դեմ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ աշխարհի շուրջ հարյուր երկրի նկատմամբ նոր մաքսատուրքերի սահմանումը մեծ իրարանցում է առաջացրել: Հատկապես սուր է Եվրամիության երկրների արձագանքը, որոնց նկատմամբ Թրամփը 20 տոկոս մաքսատուրքեր է սահմանել, ավելի քան 30 տոկոս Չինաստանից ներմուծվող ապրանքների վրա է սահմանված։ Ֆրանսիան եւ Գերմանիան հայտարարել են, որ Եվրամիությունն էլ, Թրամփի քայլին ի պատասխան, բարձր հարկեր կսահմանի ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերությունների նկատմամբ: Աշխարհը մաքսատուրքային պատերազմի մեջ է ներքաշվել:

«Հայաստանը ես եմ» նախաձեռնության ղեկավար, Աուդիտորների պալատի նախագահ, տնտեսագետ Նաիրի Սարգսյանը, «Հրապարակի» հետ զրույցում անդրադառնալով Թրամփի սահմանած նոր մաքսատուրքերին, ասաց, որ աշխարհի համար սա կարող ենք ձեւակերպել որպես տնտեսաքաղաքական պատերազմ:

«ԱՄՆ-ն իր գերիշխանությունը տարածելու համար՝ տնտեսաքաղաքական պատերազմ է հայտարարել աշխարհին: Բայց դա ուղղված է ոչ թե Հայաստանի Հանրապետությանը կամ մեր տարածաշրջանի երկրներին, այլ առաջնային շահառուները, առաջնային պատժամիջոցները, այսպես ասած, ուղղված են Չինաստանի, Կանադայի, Մեքսիկայի եւ մի քանի այլ պետությունների դեմ: Քանի որ Չինաստանը հավակնում է դառնալ գեոպոլիտիկ խաղացող, եւ Չինաստանի տնտեսությունը շատ արագ է աճում՝ ԱՄՆ տնտեսությունից շատ ավելի արագ, հետեւաբար՝ Չինաստանին զսպելու համար է նաեւ սա արվում: Եթե չեմ սխալվում, Չինաստանի արտադրանքի 40 տոկոսից ավելին հենց Միացյալ Նահանգներ են ուղղված, իսկ քանի որ ԱՄՆ-ն այսպես է բնութագրում, որ ամենաշատ սպառումն է իրականացնում Չինաստանի տնտեսության, հետեւաբար, Չինաստանը փորձում է դրանից ավելի շատ օգուտներ քաղել: Մի կողմից՝ եթե Չինաստանը նույն տեմպով շարունակի արտահանումը դեպի ԱՄՆ, դրանից շատ ավելի արագ կզարգանա ու մեծ օգուտներ կքաղի, մյուս կողմից՝ եթե նվազեն` շուկայում չտեղավորվելու պատճառաբանությամբ, ապա Չինաստանի տնտեսությանն էական վնաս կհասցվի»,- ասաց Սարգսյանը: 

Կանադայի առնչությամբ՝ Թրամփը տնտեսական այս մաքսատուրքերի սահմանմամբ հարմար պայմաններ է ստեղծում՝ ԱՄՆ-ից մեծ կախման մեջ գցելու համար: Բոլորս հիշում ենք Կանադայի հանդեպ Թրամփի հավակնությունները: Հայտնի չէ՝ արդյո՞ք ԱՄՆ-ում տնտեսագետները հաշվարկել են, թե այս գործընթացն իրենց տնտեսության վրա ինչ ազդեցություն կունենա, արդյո՞ք կենսամակարդակը բավարարում է մաքսատուրքերի ավելացման պայմաններում, այսինքն` ապրանքների եւ ծառայությունների թանկացման պայմաններում, գնաճին, դա ինչպե՞ս կազդի ԱՄՆ հասարակության կենսամակարդակի վրա: Պարզ է, որ ամերիկյան հասարակությունն էլ է սրանից տուժելու, եւ դա նրանց մոտ էլ կունենա նկատելի ազդեցություն: 

«Չնայած դա հնարավոր է հավասարակշռել, այսինքն՝ մաքսատուրքերից հավաքագրված գումարներն ուղղել սոցիալական աջակցություններին՝ սրանք հավանական սցենարներ են: Սակայն փաստ է այն, որ իրենք կունենան, այսպես ասած, տնտեսաքաղաքական պատերազմի բնույթ, եւ ԱՄՆ-ն իր գերիշխանությունն ավելի կամրապնդի»,- ասաց «Հայաստանը ես եմ» նախաձեռնության ղեկավարը: Ինչ վերաբերում է այդ մաքսատուրքերին ու դրանց ազդեցությանը Հայաստանի վրա, ապա շատ բացասական սպասումներ պետք չէ ունենալ, որովհետեւ Հայաստանից ԱՄՆ արտահանումը բավականին փոքր է, եւ մեր տնտեսության վրա դա ազդեցություն չի ունենա: «Մենք արտահանում ենք սպեցիֆիկ ապրանքներ, շատ ավելի ձեռագործ ապրանքների տեսքով՝ պայուսակներ կամ հատուկ թեյեր եւ որոշակի հայկական արտադրանք, որոնց սպառողներն ԱՄՆ-ի մեր հայրենակիցներն են: Այսինքն՝ կարող են լինել խմիչքներ՝ ջրից  մինչեւ ոգելից խմիչքներ, որոնց քանակը բավականին ցածր է»,-ասաց Սարգսյանը: 

Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանի վրա ազդեցությանը, ապա, մեծ հաշվով, ՌԴ-ից ԱՄՆ շատ արտահանում չկա, ավելի շատ Ռուսաստանից Եվրոպա արտահանումներն են, ընդ որում՝ ընդերքի պաշարների, իսկ ռուս-ամերիկյան հաշտեցման ֆոնին ենթադրվում է, որ ռուսական այն ապրանքները, որոնք երկուստեք պահանջված կլինեն, ամենայն հավանականությամբ, դրանց մասով առանձնահատուկ պայմաններ կթելադրվեն: 

«Euractiv պարբերականը գրել էր, որ ԱՄՆ-ի հայտարարած այս առեւտրային պատերազմը կարող է հանգեցնել ամերիկյան տիրապետության դարաշրջանի ավարտին, արդյո՞ք հնարավոր է նման սցենար»։ Հարցին ի պատասխան, Սարգսյանն ասաց, որ նման բան հնարավոր չէ: Պատճառը պարզ է՝ նմանատիպ մաքսատուրքերի կիրառումը միշտ ժամանակավոր բնույթի է լինում եւ կոնկրետ խնդիր լուծելու համար է արվում: Այդ խնդրի լուծումից հետո, ամենայն հավանականությամբ, հետ կվերադառնա բնականոն ընթացքին: «Սա եւս մեկ անգամ հիմնավորումն է այն բանի, որ իրենց արեւմտամետ հռչակած ուժերը կամ գործիչները կամ չակերտավոր փորձագետները ստանում են եւս մեկ հավաստիացում, որ Հայաստանի Հանրապետության համար արեւմտյան շուկան բացարձակ մրցունակ չէ, եւ չի կարող Հայաստանը դեպի Արեւմուտք կողմնորոշվելով` դիվերսիֆիկացնել իր շուկաները»,- եզրափակեց Նաիրի Սարգսյանը: