Ինչ է տվել Քիմ Քարդաշյանը Հայաստանին

Հակոբ Բադալյան, «ԼՐԱԳԻՐ»

Վարչապետ Կարեն Կարապետյանն այցելել է Գյումրի, որտեղ քննարկում է քաղաքի եւ Շիրակի տարածաշրջանի զարգացման հեռանկարը, հնարավոր ներդրումային ծրագրերը: Կարապետյանը պատրաստվում է ընդհուպ իր անձնական միջոցները ներդնել Գյումրու զբոսաշրջային ռեսուրսի զարգացման համար: Նա հայտարարել է, որ պատրաստվում են նորոգել քաղաքի երկու պատմական փողոց, դարձնելով դրանք զբոսաշրջիկների համար գրավիչ, վերականգնելով դրանցում Գյումրու պատմամշակութային միջավայրը:
Հայաստանում դա վաղուց բաց թողնված հնարավորություն է, որն օգտագործելու համար բավական էր ընդամենը ցանկություն: Ցանկության դեպքում փող կգտնվեր, թեկուզ ներգրավված արտաքին ավելի քան 5 միլիարդ դոլար պարտքից:
Բոլորովին վերջերս Վրաստանում վերականգնեցին Ագմաշինեբելու անվան փողոցի մի հատվածը, վերածելով այն զբոսաշրջային կենտրոնի: Այդ ծրագիրը արժեցել է մոտ 10 միլիոն դոլար, եւ կարճ ժամանակում Թբիլիսին ունեցավ զբոսաշրջիկների համար եւս մեկ գրավիչ պատմամշակութային քաղաքային հատված, որտեղ զբոսնելը իրապես հաճելի է եւ տպավորիչ:
Գյումրին իր ռեսուրսի ծավալով համեմատելի չէ Թբիլիսիի հետ, սակայն աներկբա է, որ ունի Հայաստանի մասշտաբով աննախադեպ պատմամշակութային ռեսուրս, որի շնորհիվ քաղաքը կարող է զգալիորեն շնչել զբոսաշրջությամբ, որի շնորհիվ կփոխվի թե տնտեսական պատկերը, թե միջավայրը, թե հոգեբանությունն ու տրամադրությունը:
Ավելին, Գյումրին կարող է նաեւ այդ իմաստով լինել Թբիլիսիի հետ «գործակցող» զբոսաշրջային ռեսուրս, ինչն իհարկե որոշակի ապագայի խնդիր է:
Հայաստանում սակայն այդ ահռելի ռեսուրսը երկու տասնամյակ մատնվել է լիակատար անուշադրության: Իհարկե ոչ միայն Գյումրին, կա առնվազն եւս երկու այդպիսի ռեսուրս՝ Գորիսն ու Շուշին: Դիլիջանում արդեն մի քանի տարի ներդրումների հուսադրող փորձեր անում է Ռուբեն Վարդանյանը:
Գյումրու պարագան այդուհանդերձ առանձնահատուկ է, նկատի ունենալով թե այն, որ խոսքը Հայաստանի երկրորդ քաղաքի մասին է, թե առավել եւս այն, որ այդ քաղաքը Հայաստանում թերես առաջինն է սոցիալ-հոգեբանական բավական տխուր եւ գորշ պատկերով: Ներսից լինելով իսկապես գունեղ, առերեւույթ Գյումրին երկու տասնամյակի ընթացքում ավելի ու ավելի գորշացվել է, քաղաքը ավելի ու ավելի է հանձնվել «էթնո-կրիմինալ» հակվածությամբ խմբերի եւ կլանների:
Վարդան Ղուկասյանի երկարամյա քաղաքապետության ընդհատումով կարծես թե ընդհատվեց որոշակի փուլ, սակայն կարիք կա նոր եւ դինամիկ փուլի սկզբնավորման: Արդեն իսկ տեղի ունենում են որոշակի քայլեր, որոնք սակայն դեռեւս հեռու են բավարար լինելուց, հատկապես եղած ներուժի համեմատ:
Այդ իմաստով, Գյումրու զբոսաշրջային ներուժի արագ վերականգնումը Հայաստանի համար միայն տնտեսական հարց չէ, այլ ռազմավարական նշանակության խնդիր:
Այդ ֆոնին հիշարժան է մի հանգամանք, որը Հայաստանում կարծես թե աստիճանաբար մատնվում է մոռացության: Աշխարհահռչակ Քիմ Քարդաշյանի այցը Հայաստան եւ մասնավորապես Գյումրի: Ասում են, որ արմատներով նա Գյումրիից է, ինչի համար էլ Քիմը մեկնեց այդ քաղաք, եղավ «հայրական տանը»:
Քիմի Գյումրի այցից սակայն մնաց միայն «աղմուկը»՝ եկեղեցու դռների փակվելու թե բացվելու հետ, Շիրակի թեմի առաջնորդի բղավոցը, թե չի կարելի փակել եկեղեցու դուռը եւ այլն:
Ուրիշ ի՞նչ մնաց Քիմից Գյումրիին: Ընդհանրապես, բացի նրանից, որ ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին Քիմի այցը միլիոնավոր, գուցե տասնյակ միլիոնավոր մարդկանց ուշադրությունը բեւեռեց Հայաստանի վրա, այլ ի՞նչ հետք թողեց այստեղ:
Հայաստանն ունի բազմաթիվ կարեւոր հարցեր, լուրջ հարցեր, քան այն, թե ինչ մնաց Քիմի այցից, եւ գուցե ամենեւին էլ պարտադիր չէր, որ մնար ինչ որ բան: Բայց, այդ գուցե փոքր դրվագը Հայաստանի կառավարման արդյունավետության եւս մի ցուցիչ է, որովհետեւ ռեսուրսների մսխումն ամենեւին չունի միայն «գրպանելու» տեսք:
Եղա՞ն արդյոք համատեղ հետագա ծրագրերի վերաբերյալ նրան ուղղված առաջարկներ, օրինակ հենց Գյումրիի հետ կապված: Եթե եղել են, ապա ի՞նչ արձագանք է եղել դրանց: Իսկ եթե չեն եղել այդպիսի առաջարկներ, ապա ինչու՞:
Թե՞ Քիմի «նկարագիրը» ներդրումային չէ, հեռանկարային չէ, «հայեցի» չէ Հայաստանի զարգացման որեւէ հեռանկարի մեջ տեղավորելու համար, եւ ավելի լավ է մնալ գորշ, քան զարգանալ ոչ «հայեցի» կերպարների օժանդակությամբ:
Հետաքրքիր է, Քիմը հիմա հիշու՞մ է Հայաստանը, թե՞ Հայաստանը նրան այդպես էլ չհետաքրքրեց եւ չէր էլ հետաքրքրում այլ բանի համար, քան ընդամենը որպես Քարդաշյանների իրապատում-շոուի մի տաղավար. «թե չէ գիտահետազոտական, միտահետազոտական»: