«Հայության ամենադատողունակ մասն անգամ դեբիլ մանկան քոքվածությամբ նույն երգն է զլել. «Դուք նրանց հալածեցիք»»

... Հայի՝ իշխանության ու ժողովրդավարության ընկալումը, ախր, ուրիշ տեսակ է... Եթե իշխանություն է, ինչո՞ւ ազգային չէ: Եթե ազգային է, ինչո՞ւ տրամվայով չի գնում գործի: Եթե հավասարություն է, պետությունը ինչո՞ւ պիտի զինված լինի, իսկ ընդդիմությունը՝ ոչ: Եթե խոսքի ազատություն է, ինչո՞ւ թերթերի բաժանորդագրություն չկա խրամատներում...
Սուտ է, որ չհասկանալը պետության փորձառության բացակայությունից է: Եթե այդպես լիներ, ոչ մի պետություն չէր կայանա, որովհետեւ չէ՞ որ բոլորը սկսել են փորձ չունենալուց: Այն, որ մի երկրում երկու բանակ չի կարող լինել, եւ մարտը չի կարող ղեկավարվել երկու հրամկետից, դա հասկանալու համար նույնիսկ մարդկային ուղեղի անհրաժեշտություն չկա, բավական է օրինակ այն, ինչով օժտված է գայլաշան նման անուղեղ հայվանի ոհմակը... Նույնիսկ այդ նույն գայլաշների հարձակումից ոչ պակաս կազմակերպված պաշտպանվող խոտակերի երամակը: Բայց մի՞թե հնարավոր է, որ Աստված մեզ զրկած լինի գոնե այդքանից: Եթե այո, ուրեմն մեր սիմպտոմը բոլորովին այլ է: Դժվար է խոստովանել, բայց ուրիշ ճանապարհ չկա՝ խոստովանելուց բացի: Բայց խոստովանելուց հետո անգամ մեկ շանս, այնուամենայնիվ, մնում է. ընդօրինակելու պարզագույն հնարքը: Վերցնել մի հաջողած ազգի վարքի կանոնները (ազգն ընտրել առանց մտածելու, ցելա գցելով) եւ առանց խմբագրելու, առանց տեղայնացնելու, առանց այդ չարաբաստիկ ազգային առանձնահատկությունը հիշելու, ընդօրինակել՝ կապկելու աստիճան: Եթե լրիվ չհաջողենք, հաստատ կստանանք կիսահաջող մի բան:

Քանի դեռ հայի ցաքուցրիվ միտքը չի ըմբռնում, որ պատերազմող երկրում զինյալ խմբերի առկայությունը ավելի վտանգավոր է, քան երկրորդ ճակատը, այս երկրից ոչինչ չի ստացվելու: Քանի դեռ գոնե Հայաստանում չեն հասկացել, որ Տեր-Պետրոսյանը ժամանակին ոչ թե կուսակցություն է փակել, այլ կասեցրել է ՀԱԲ-ի ու Սարիթաղի Վրեժի ավազակախմբերի ձեւով պետության զինված ուժերին զուգահեռ այլ զորամիավորումներ ստեղծելու փորձը, թե´ նորանոր հեղաշրջումներ կլինեն եւ թե´ նորանոր սկաուտներ կմտնեն՝ պառլամենտ ու կառավարություն գնդակահարելու: Բայց ինչպե՞ս պիտի հասկանա հայությունը, եթե նրա ամենադատողունակ մասն անգամ դեբիլ մանկան քոքվածությամբ նույն երգն է զլել. «Դուք նրանց հալածեցիք...», ոչ մի տարբերություն չդնելով զինված ընդհատակի ու լեգալ կուսակցությունների գործունեության միջեւ: Ինչո՞ւ դեբիլի քոքվածությամբ, ոչ թե թութակի: Որովհետեւ թութակը նոր բան սովորում է, իսկ դեբիլը՝ ոչ: Նաեւ՝ դեբիլը չի մեծանում:

Վանո Սիրադեղյան