Իրականում ի՞նչ նպատակով են այլ երկրները առատորեն ֆինանսավորում Հայաստանը․ դաժան ճշմարտություն

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է պատմաբան Գևորգ Յազճյանը

– Քաղաքական գործիչներից մեկը վերջերս ասել էր, որ չի պատրաստվում մասնակցել այս կրկեսին: Դուք ի՞նչ եք կարծում` տեղի ունեցողը իսկապե՞ս թատերական ներկայացում է, թե, այնուամենայնիվ, քաղաքական գործընթաց:
– Ես կարծիք չեմ հայտնի նախընտրական այս գործընթացների մասին: Ես չեմ հավատում դեմոկրատիային ոչ միայն Հայաստանում, այլև ընդհանրապես: Ինձ համար այդ ամենը խեղկատակություն է: Սիոնիզմի կողմից ստեղծված կեղծիք է` դեմոկրատիա անվան տակ մարդկանց խաբելու համար:
– Բայց այլ կերպ ժողովուրդներն ինչպե՞ս կարողանան իշխանություն ձևավորել:
– Ոչ մի տեղ էլ ժողովուրդները չեն ձևավորում իշխանություն` բացառությամբ, թերևս, միայն սկանդինավյան երկրների: Իսկ մնացյալ երկրներում ժողովրդին խաբում և հավատացնում են, թե իբր իրենք են իշխանությունը ձևավորում: Իրականում իշխանությունները ձևավորում են միջազգային գաղտնի ուժերը: Նրանք պարզապես կարողանում են ժողովրդին խաբել, թեպետ որոշ տեղերում այնքան բռնի են, որ ակնհայտ կեղծիքը երևում է:
– Հայաստանո՞ւմ էլ են որոշողները նրանք:
– Այստեղ իշխանություններ չեն, բոլորը կառավարիչներ են: Ինչպես բանկերն են ունենում սեփականատերեր և կառավարիչներ, այնպես էլ այստեղ է` իշխանություն կոչվածները պարզապես կառավարիչներ են, ովքեր, չգիտես, թե ում են ծառայում, ընդ որում, դրա համար լավ էլ վարձատրվում են: Ուստի այս 25 տարվա ընթացքում շատ քիչ է պատահել, որ ծառայեն զուտ հայկական շահերի:
– Իսկ նպատակը ո՞րն է:
– Նույնն է, ինչ մնացած ամբողջ աշխարհում` տիրել ազգային հարստություններին: Այստեղ հիմնականում գործում են Համաշխարհային բանկը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը: Իսկ մնացյալը` նախարարներ և այլն, կատարածուներ են: Դրա համար էլ պետք է հասկանալ, թե ինչու «Նաիրիտը» չի բացվում, ինչու Ամուլսար է գործարկվում: Ժողովրդի իրական հարստությունը տրվում է օտարներին և տեղական օլիգարխիային:
– Փաստորեն դրսից եկող վարկերի և դրանց «շնորհիվ» ձևավորվող արտաքին պարտքի միջոցով մեզ փորձում են ավելի կառավարելի՞ և վերահսկելի՞ դարձնել:
– Այո: Ընդ որում, երբ վարկը տալիս են, թելադրում են, թե քո կրթական կամ տնտեսական կարգը ինչպիսին պետք է լինի, թե ինչ պետք է ունենաս 2020 թ., կամ որ չպետք է ունենաս գիտություն, գյուղատնտեսություն, պետք է լինես միայն զբոսաշրջային, սպասարկման, թեթև արդյունաբերության երկիր: Այս ամենով պետք է բացատրել, թե ինչու Վանաձորի Քիմկոմբինատը չի գործում և չի գործելու, թե ինչու «Նաիրիտը» լավագույն դեպքում պետք է արտադրի լվացքափոշի կամ ժավելի սպիրտ: Որ չպետք է ունենանք արդյունաբերություն: Լավագույն դեպքում պանիր արտադրենք կամ շոկոլադ: Իսկ գիտությունը պետք է մնա այս խայտառակ վիճակում:
– Ստացվում է` մեզ փորձում են հնարավորինս թուլացնել, մեր ներքին ռեսուրսները ոչնչանցնել:
– Շատ վարկեր տալը նշանակում է քեզ կախման մեջ դնել: Դրա համար էլ շատ հանգիստ տարեկան 200–300 մլն դոլարի վարկ են տալիս Հայաստանին: Ավելին չեմ ուզում շատ բացահայտել:
– Այս ամենն ուղղված է նաև մեր ինքնությա՞ն, տեսակի ոչնչացմա՞նը:
– Անպայման: Եթե ՀԲ–ն վարկ տրամադրելու դիմաց քեզ պարտադրում է քո հանրակրթության կարգը, թե ինչ և ինչպես պետք է սովորեցնես դպրոցում, պետք է քեզ հարց տաս` ինչո՞ւ: Իսկ նա թելադրում է, որպեսզի ունենաս այնպիսի դպրոց, որ հետագայում լուրջ գիտություն չունենաս:
– Մենք ներքին ռեսուրս ունենք դիմագրավելո՞ւ, հակազդելո՞ւ այդ ամենին:
– Ունենք, բայց դրա համար պետք է ունենալ խիղճ և խելք ունեցող ղեկավարներ Հայաստանում և Սփյուռքում: Իսկ այդ հատկանիշներով օժտված ղեկավարներ չափից ավելի հազվադեպ են հանդիպում:
– Իսկ հասարակական շերտերում չփնտրե՞նք այդ ռեսուրսը:
– Հասարակության մեջ լինում են փոքր խմբեր կամ անհատներ, ովքեր փորձում են ինչ–որ բան փոխել: Բայց հասարակությունն իր ամբողջության մեջ այսօր այդ մթնոլորտով չի ապրում: Ամեն մարդ մտածում է, թե ոնց իր գլուխը պահի մանավանդ այս ձմռան օրերին: Միայն արտաքին վտանգի դեպքում է, որ հասարակությունը կոնսոլիդանում է, ինչպես եղավ ապրիլյան օրերին: Բայց երբ սրացումն անցնում է, ժողովուրդն զբաղվում է իր գործերով:
Թեպետ նրա ներսում լինում են նվիրյալ անհատներ կամ փոքր խմբեր, որոնք ապահովում են ազգի վերելքը կրթության, գիտության, նաև անվտանգության ոլորտում: Բայց եղած խմբերը պետք է ունենան լծակներ: Իսկ ունենալու համար պետք է տեղի ունենա իշխանության իսկական փոփոխություն արդեն այլ ձևերով, ինչը այժմ չեմ կարող բացահայտել` հասկանալի պատճառներով: Իսկ այդ ձևերը կան: Ինչպե՞ս Կուբայում հեղափոխականները կարողացան գալ ու փոխել փտած վարչակարգը: Այսօր այդ երկրի գիտական ու առողջապահական համակարգերը լավագույններից մեկն են ամբողջ աշխարհում: Ուրեմն այնտեղ գործում են այլ հանգամանքներ:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: